Brahmanda Purana — Upodghata Pada, Shloka 92
दुर्मद-कुरण्ड-वधः (The Slaying of Durmada and Kuraṇḍa) — Lalitopākhyāna Battle Continuation
Devanagari script
तैः समं बहुधा युद्धं तन्वाना नकुलेश्वरी / पट्टिशेन करङ्कस्य चिच्छेद कठिनं शिरः
Transliteration
taiḥ samaṃ bahudhā yuddhaṃ tanvānā nakuleśvarī / paṭṭiśena karaṅkasya ciccheda kaṭhinaṃ śiraḥ
Translation
उनके साथ अनेक प्रकार से युद्ध करती हुई नकुलेश्वरी ने पट्टिश से करङ्क का कठोर सिर काट डाला।
Word by Word
तैःwith them
तैः:
Sahakāraka/Saha (सह/सहकारक)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया बहुवचनम् (instrumental plural, masc. pronoun)
समम्together, along with
समम्:
Saha (सह)
TypeIndeclinable
Rootसम (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; ‘समम्’ = सह/समानम् इत्यर्थे (indeclinable adverb/preposition-like)
बहुधाin many ways
बहुधा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootबहुधा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/बहुप्रकारवाचक (adverb: in many ways)
युद्धम्battle
युद्धम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम् (accusative singular, neut.)
तन्वानाwaging/spreading
तन्वाना:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootतन् (धातु) + शानच् (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले शानच्-प्रत्ययान्त (present active participle, परस्मैपदी); स्त्रीलिङ्गे प्रथमा एकवचनम् (agreeing with नकुलेश्वरी)
नकुल-ईश्वरीNakuleśvarī (lady/queen of Nakula)
नकुल-ईश्वरी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनकुल (प्रातिपदिक) + ईश्वरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा एकवचनम् (nominative singular, fem.)
पट्टिशेनwith a battle-axe
पट्टिशेन:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootपट्टिश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया एकवचनम् (instrumental singular, masc.)
करङ्कस्यof Karaṅka
करङ्कस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootकरङ्क (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे षष्ठी एकवचनम् (genitive singular, masc.)
चिच्छेदcut off
चिच्छेद:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootछिद् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect) प्रथमपुरुष एकवचनम्; परस्मैपदम् (3rd person singular, perfect)
कठिनम्hard, tough
कठिनम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकठिन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; विशेषणम् (accusative singular, neut.; qualifying शिरः)
शिरःhead
शिरः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशिरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम् (accusative singular, neut.)