Brahmanda Purana — Upodghata Pada, Shloka 35
Bhaṇḍāsurāhaṅkāra
The Mustering of the Daitya Forces and the Roar of War
Devanagari script
रथवंशेषु मूर्च्छन्त्यः करिकण्ठैः प्रपञ्चिताः / अश्वनिःश्वासविक्षिप्ता धूलयः रवं प्रपेदिरे
Transliteration
rathavaṃśeṣu mūrcchantyaḥ karikaṇṭhaiḥ prapañcitāḥ / aśvaniḥśvāsavikṣiptā dhūlayaḥ ravaṃ prapedire
Translation
रथों के दण्डों पर घनीभूत, हाथियों के कण्ठों से उछाली गई और घोड़ों की फुँकार से बिखरी धूलियाँ गर्जना-सी ध्वनि करने लगीं।
Word by Word
रथवंशेषुon/in the chariot-shafts
रथवंशेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootरथ + वंश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th case, Locative), बहुवचन; ‘रथ-वंश’ (तत्पुरुष: chariot-poles/shafts)
मूर्च्छन्त्यःwhirling / rising in a swoon
मूर्च्छन्त्यः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Root√मूर्छ् (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ/शानच्-प्रायः), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन; ‘मूर्च्छन्ती’ = fainting/whirling
करिकण्ठैःby elephant necks/trunks
करिकण्ठैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootकरि + कण्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd case, Instrumental), बहुवचन; ‘करि-कण्ठ’ (तत्पुरुष: elephant-necks/trunks)
प्रपञ्चिताःspread out / expanded
प्रपञ्चिताः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र + √पञ्च्/√पञ्चय् (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन; धूलयः इत्यस्य विशेषणम्
अश्वनिःश्वासविक्षिप्ताःscattered by the horses’ breaths
अश्वनिःश्वासविक्षिप्ताः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअश्व + निःश्वास + विक्षिप्त (कृदन्त, √क्षिप्)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन; ‘अश्व-निःश्वास’ (तत्पुरुष: horses’ breaths) + ‘विक्षिप्त’ (क्त, thrown about)
धूलयःdust-clouds / dust
धूलयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootधूलि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन
रवम्a roar / sound
रवम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootरव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case, Accusative), एकवचन
प्रपेदिरेthey reached/produced (came to)
प्रपेदिरे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + √पद् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; आत्मनेपद