Shloka 3
Bhaṇḍāsurāhaṅkāra
The Mustering of the Daitya Forces and the Roar of War
Devanagari script
मर्दयन्ककुभां वृन्दं भिन्दन्भूधरकन्दराः / पुप्रोथे गगनाभोगे दैत्य निःसाणनिस्वनः
Transliteration
mardayankakubhāṃ vṛndaṃ bhindanbhūdharakandarāḥ / puprothe gaganābhoge daitya niḥsāṇanisvanaḥ
Translation
दिशाओं के समूह को रौंदता, पर्वतों की कन्दराएँ चीरता हुआ, दैत्य का निःसाण (युद्ध-नाद) का घोर स्वर आकाश-मण्डल में गूँज उठा।
Word by Word
मर्दयन्crushing, pounding
मर्दयन्:
कर्ता (Karta/Agent)
TypeVerb
Rootमर्द् (धातु)
Formवर्तमानकाले कृदन्तः (शतृ-प्रत्यय/Present active participle), पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; परस्मैपदी
ककुभाम्quarters/directions
ककुभाम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootककुभ् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), बहुवचनम्
वृन्दम्mass, multitude
वृन्दम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootवृन्द (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचनम्
भिन्दन्splitting, breaking
भिन्दन्:
कर्ता (Karta/Agent)
TypeVerb
Rootभिद् (धातु)
Formवर्तमानकाले कृदन्तः (शतृ-प्रत्यय/Present active participle), पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; परस्मैपदी
भूधरकन्दराःmountain-caves/ravines
भूधरकन्दराः:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootभूधर (प्रातिपदिक) + कन्दरा (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (भूधरस्य कन्दराः); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), बहुवचनम्
पुप्रोथेresounded, roared
पुप्रोथे:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootप्रथ् (धातु)
Formलिट् (परिपूर्णभूत/Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, आत्मनेपदम्
गगनाभोगेin the expanse of the sky
गगनाभोगे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootगगन (प्रातिपदिक) + आभोग (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (गगनस्य आभोगे); पुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचनम्
दैत्यO Daitya (demon)
दैत्य:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootदैत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचनम्
निःसाणनिस्वनःthe clang/sound of weapons
निःसाणनिस्वनः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootनिःसाण (प्रातिपदिक) + निस्वन (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (निःसाणस्य निस्वनः); पुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचनम्