Brahmanda Purana — Upodghata Pada, Shloka 104
Bhaṇḍāsurāhaṅkāra
The Mustering of the Daitya Forces and the Roar of War
Devanagari script
छिन्नमौर्वि धनुस्त्यक्त्वा भृशङ्क्रुद्धा हयासना / अङ्कुशं पातयामास तस्य वक्षसि दुर्मतेः
Transliteration
chinnamaurvi dhanustyaktvā bhṛśaṅkruddhā hayāsanā / aṅkuśaṃ pātayāmāsa tasya vakṣasi durmateḥ
Translation
डोरी कटते ही वह घोर क्रुद्ध होकर धनुष छोड़, उस दुर्मति के वक्ष पर अंकुश दे मारा।
Word by Word
छिन्न-मौर्विshe whose bowstring was cut
छिन्न-मौर्वि:
कर्तृ (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootछिद् (धातु) → छिन्न (कृदन्त) + मौर्वी (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहिः; स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; (यस्या मौर्वी छिन्ना सा)
धनुःthe bow
धनुः:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootधनुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन (कर्मरूपेण, त्यक्त्वा-क्रियायाः)
त्यक्त्वाhaving abandoned
त्यक्त्वा:
पूर्वक्रिया (Prior action)
TypeVerb
Rootत्यज् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वक्रिया
भृशम्greatly
भृशम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootभृशम् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
क्रुद्धाenraged
क्रुद्धा:
कर्तृविशेषण (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootक्रुध् (धातु) → क्रुद्ध (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त); स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; विशेषणम्
हय-आसनाHayāsanā (she of the horse-seat / horse-mounted)
हय-आसना:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहय (प्रातिपदिक) + आसन (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (हयानाम् आसनम्/आसना)
अङ्कुशम्a goad
अङ्कुशम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअङ्कुश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचन
पातयामासcaused to fall / hurled down
पातयामास:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootपत् (धातु) + णिच् (causative) → पातय (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect); प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपदम्; णिजन्त (causative)
तस्यof him
तस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी एकवचन; सर्वनाम
वक्षसिon the chest
वक्षसि:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवक्षस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी एकवचन
दुर्मतेःof the evil-minded one
दुर्मतेः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootदुर् (उपसर्ग/अव्यय) + मति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी एकवचन; कर्मधारयः (दुष्टा मतिः यस्य)