Shloka 47
Śūnyaka-nagara Utpāta-varṇanam (Portents in the City of Śūnyaka) — Lalitāyāḥ Yātrā-śravaṇāt Bhaṇḍāsura-purālaye Kṣobhaḥ
Devanagari script
अन्यद्देवस्य चित्तं तु प्रमाणमिति दानव / निवेद्य भण्डदैत्यस्य क्रोधं तस्य व्यवीवृधत्
Transliteration
anyaddevasya cittaṃ tu pramāṇamiti dānava / nivedya bhaṇḍadaityasya krodhaṃ tasya vyavīvṛdhat
Translation
हे दानव! ‘देव का चित्त ही प्रमाण है’—ऐसा कहकर भण्डदैत्य को निवेदन किया गया; तब उसका क्रोध और बढ़ गया।
Word by Word
अन्यत्other
अन्यत्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st)/द्वितीया (2nd), एकवचन; here predicative: ‘other (than)’
देवस्यof the lord
देवस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
चित्तम्mind/intent
चित्तम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootचित्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; contrast/emphasis particle
प्रमाणम्authority/criterion
प्रमाणम्:
Pradhāna-vidheya (विधेय)
TypeNoun
Rootप्रमाण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; predicate nominative
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; quotation marker
दानवO demon
दानव:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन
निवेद्यhaving reported
निवेद्य:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनि-√विद् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund); ‘having informed/submitted’
भण्ड-दैत्यस्यof Bhaṇḍa the demon
भण्ड-दैत्यस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभण्ड (प्रातिपदिक) + दैत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; कर्मधारय: ‘भण्डः दैत्यः’ = the ‘Bhaṇḍa’ demon (proper name)
क्रोधम्anger
क्रोधम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootक्रोध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
व्यवीवृधत्grew/increased
व्यवीवृधत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-अवि-√वृध् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्ष), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद; ‘increased greatly’