Brahmanda Purana — Upodghata Pada, Shloka 99
श्रीचक्रराजरथ—पर्वस्थदेवतानाम् प्रकाशनम्
Revelation of the Deities Stationed on the Śrīcakra-Rāja-Ratha’s Sections
Devanagari script
चचाल भण्डदेत्यस्य क्षयसिद्ध्यभिकाङ्क्षिणी / शब्दायन्ते दिशः सर्वाः कंपते च वसुंधरा
Transliteration
cacāla bhaṇḍadetyasya kṣayasiddhyabhikāṅkṣiṇī / śabdāyante diśaḥ sarvāḥ kaṃpate ca vasuṃdharā
Translation
भण्ड दैत्य के विनाश की सिद्धि की अभिलाषिणी वह चल पड़ी; सभी दिशाएँ गूँज उठीं और वसुंधरा काँपने लगी।
Word by Word
चचालmoved/went forth
चचाल:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√चल् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
भण्ड-देत्यस्यof the demon Bhaṇḍa
भण्ड-देत्यस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootभण्ड (प्रातिपदिक) + दैत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन; तत्पुरुषसमासः
क्षय-सिद्धि-अभिकाङ्क्षिणीdesiring the destruction (and) accomplishment
क्षय-सिद्धि-अभिकाङ्क्षिणी:
विशेषण (Adjectival modifier of subject/विशेषण)
TypeAdjective
Rootक्षय (प्रातिपदिक) + सिद्धि (प्रातिपदिक) + अभि + √काङ्क्ष् (धातु) → काङ्क्षिन् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; वर्तमानकृदन्त/कृदन्त-विशेषण (desiderative sense: ‘desiring’); तत्पुरुषसमासः
शब्दायन्तेresound
शब्दायन्ते:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√शब्द् (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; आत्मनेपद
दिशःthe directions/quarters
दिशः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन
सर्वाःall
सर्वाः:
विशेषण (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन
कंपतेtrembles
कंपते:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√कम्प् (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद
चand
च:
सम्बन्ध (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय-निपात (conjunction)
वसुंधराthe earth
वसुंधरा:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवसुंधरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन