Shloka 9
Daṇḍanāthāviniryāṇa
The Departure/March of Daṇḍanāthā
Devanagari script
अवरुह्य महासिंहमारुरोह स्ववाहनम् / वज्रघोष इति ख्यातं धूतकेसरमण्डलम्
Transliteration
avaruhya mahāsiṃhamāruroha svavāhanam / vajraghoṣa iti khyātaṃ dhūtakesaramaṇḍalam
Translation
महासिंह से उतरकर वह अपने वाहन पर आरूढ़ हुई—जो ‘वज्रघोष’ नाम से प्रसिद्ध था और जिसका केसर-मण्डल झाड़ा हुआ (उज्ज्वल) था।
Word by Word
अवरुह्यhaving descended
अवरुह्य:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअव-रुह् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययीभाव-प्रयोगः; ‘having descended’
महासिंहम्the great lion
महासिंहम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + सिंह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (singular); कर्मधारयः (great lion)
आरुरोहmounted/ascended
आरुरोह:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootरुह् (धातु) उपसर्गः आ-
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular)
स्व-वाहनम्her own mount
स्व-वाहनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्व (प्रातिपदिक) + वाहन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (singular); षष्ठी-तत्पुरुषः (svaṃ vāhanam = her own mount/vehicle)
वज्र-घोषःVajraghoṣa (name)
वज्र-घोषः:
Samjñā (संज्ञा)
TypeNoun
Rootवज्र (प्रातिपदिक) + घोष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (singular); तत्पुरुषः (vajrasya ghoṣaḥ)
इतिthus/so called
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/समाप्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
ख्यातम्known as
ख्यातम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootख्या (धातु) → ख्यात (कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन; भूतकृदन्त (PPP) ‘renowned/called’
धूत-केसर-मण्डलम्(the one) with shaken mane-circle
धूत-केसर-मण्डलम्:
Samānādhikaraṇa (समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootधूत (कृदन्त, √धू) + केसर (प्रातिपदिक) + मण्डल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन; तत्पुरुषः (dhūtāni kesarāṇi yasya tat maṇḍalam / mane)