Brahmanda Purana — Upodghata Pada, Shloka 35
Vaivāhika-utsava (Martial Procession of Lalitā’s Śakti-Senā) / वैवाहिकोत्सवः
Devanagari script
अथ तुङ्गध्वजश्रेणीर्महिषाङ्का मृगाङ्किकाम् / सिहाङ्काश्चैव बिभ्राणाः शक्तयो व्यचलन्पुरा
Transliteration
atha tuṅgadhvajaśreṇīrmahiṣāṅkā mṛgāṅkikām / sihāṅkāścaiva bibhrāṇāḥ śaktayo vyacalanpurā
Translation
फिर ऊँचे ध्वजों की पंक्तियाँ चलीं—कहीं महिष-चिह्न, कहीं मृग-चिह्न, और कहीं सिंह-चिह्न धारण किए हुए शक्तियाँ नगर में आगे बढ़ीं।
Word by Word
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध/connecting)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक
तुङ्ग-ध्वज-श्रेणीःa row of lofty banners
तुङ्ग-ध्वज-श्रेणीः:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootतुङ्ग (प्रातिपदिक) + ध्वज (प्रातिपदिक) + श्रेणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/nominative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (ध्वजानां श्रेणी) विशेषणपूर्वकः (तुङ्ग)
महिष-अङ्काःbearing a buffalo emblem
महिष-अङ्काः:
Visheshana (विशेषण/modifier of शक्तयः)
TypeAdjective
Rootमहिष (प्रातिपदिक) + अङ्क (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/nominative), बहुवचन; बहुव्रीहिः—(येषां महिषः अङ्कः/चिह्नम्)
मृग-अङ्किकाम्(one) marked with a deer emblem
मृग-अङ्किकाम्:
Karma (कर्म/object; as descriptor in apposition)
TypeAdjective
Rootमृग (प्रातिपदिक) + अङ्किक (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (मृगस्य अङ्कः यस्याः सा)
सिंह-अङ्काःbearing a lion emblem
सिंह-अङ्काः:
Visheshana (विशेषण/modifier of शक्तयः)
TypeAdjective
Rootसिंह (प्रातिपदिक) + अङ्क (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/nominative), बहुवचन; बहुव्रीहिः—(येषां सिंहः अङ्कः/चिह्नम्)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक (emphatic/only)
बिभ्राणाःbearing, carrying
बिभ्राणाः:
Karta (कर्ता/agent; participial)
TypeVerb
Rootभृ (धातु) → बिभ्रत् (कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (present participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/nominative), बहुवचन; कर्तृवाचक (bearing)
शक्तयःspears/lances
शक्तयः:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/nominative), बहुवचन
व्यचलन्they moved forth
व्यचलन्:
Kriya (क्रिया/predicate)
TypeVerb
Rootवि+चल् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपदम्; पदान्ते ‘न्’ (व्यचलन् = व्यचलन्(त्)) छन्दसि
पुराformerly/earlier
पुरा:
Desha-Kala (देश-काल/temporal)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (temporal adverb: formerly/earlier)