Brahmanda Purana — Upodghata Pada, Shloka 18
Lalitopākhyāna: Devagaṇa-samāgamaḥ and Śrīnagaryāḥ Nirmāṇam
Assembly of Devas; Construction and Splendor of the Divine City
Devanagari script
अमङ्गलास्पदं चैनं वरयेत्सा सुमङ्गला / इति चिन्तयमानस्य ब्रह्मणो ऽग्रे महेश्वरः
Transliteration
amaṅgalāspadaṃ cainaṃ varayetsā sumaṅgalā / iti cintayamānasya brahmaṇo 'gre maheśvaraḥ
Translation
‘यह तो अमंगल का स्थान है; फिर भी वह सुमंगला इसे वर लेगी’—ऐसा विचार करते हुए ब्रह्मा के सामने महेश्वर प्रकट हुए।
Word by Word
अमङ्गल-आस्पदम्an abode of inauspiciousness
अमङ्गल-आस्पदम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootअमङ्गल+आस्पद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: अमङ्गलस्य आस्पदम्
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात (conjunction)
एनम्him
एनम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; anaphoric pronoun
वरयेत्should choose
वरयेत्:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootवृ (धातु; ‘to choose’)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
साshe
सा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
सुमङ्गलाvery auspicious
सुमङ्गला:
Kartṛ-samānādhikaraṇa (कर्तृसमानाधिकरण/Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootसु+मङ्गल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारय: सु-मङ्गला ‘very auspicious’
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-निपात (quotative)
चिन्तयमानस्यof (him) who was thinking
चिन्तयमानस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeVerb
Rootचिन्तय (धातु; causative of चिन्त्)
Formशतृ-प्रत्यय (present active participle), षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; पुंलिङ्ग; ‘of (one) thinking’
ब्रह्मणःof Brahmā
ब्रह्मणः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
अग्रेin front (of)
अग्रे:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeIndeclinable
Rootअग्र (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-प्रयोग/locative adverb; सप्तमी-एकवचन used adverbially ‘in front/before’
महेश्वरःMaheśvara (Śiva)
महेश्वरः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमहा+ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारय: महान् ईश्वरः