Brahmanda Purana — Upodghata Pada, Shloka 40
Amṛta-Manthana and Lalitā’s Mohinī Intervention
Amṛtamanthana-Prasaṅga
Devanagari script
इमं वृत्तान्तमाकर्ण्य भवानीपतिख्ययः / नारदं प्रेषयित्वाशु तदुक्तं सततं स्मरन्
Transliteration
imaṃ vṛttāntamākarṇya bhavānīpatikhyayaḥ / nāradaṃ preṣayitvāśu taduktaṃ satataṃ smaran
Translation
यह वृत्तांत सुनकर भवानीपति (शिव) ने शीघ्र नारद को भेजा और उसके कहे हुए वचन को निरंतर स्मरण करते रहे।
Word by Word
इमम्this
इमम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, द्वितीया, एकवचन; pronoun ‘this’
वृत्तान्तम्account/incident
वृत्तान्तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवृत्तान्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
आकर्ण्यhaving heard
आकर्ण्य:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootआ-√कर्ण्/√श्रु (धातु; ‘to hear’)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund) with आ-; ‘having heard’
भवानीपति-ख्ययः(Śiva) called ‘Bhavānī’s husband’
भवानीपति-ख्ययः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभवानी (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक) + ख्यय (प्रातिपदिक; ‘named/called’)
Formषष्ठी-तत्पुरुष; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘(he) who is called the husband of Bhavānī’ (i.e., Śiva)
नारदम्Nārada
नारदम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनारद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्रेषयित्वाhaving sent
प्रेषयित्वा:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootप्र-√इष्/√प्रेष् (धातु; ‘to send’)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund) causative sense; ‘having dispatched/sent’
आशुquickly
आशु:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootआशु (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
तत्-उक्तम्what was said by him/that statement
तत्-उक्तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम) + उक्त (√वच्, क्त)
Formकर्मधारय/तत्पुरुष (pronoun-determiner); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘that which was said’
सततम्constantly
सततम्:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसतत (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण अव्ययीभूत (adverbial accusative)
स्मरन्remembering
स्मरन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Root√स्मृ (धातु)
Formशतृ (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘remembering’