Shloka 2
Amṛta-Manthana and Lalitā’s Mohinī Intervention
Amṛtamanthana-Prasaṅga
Devanagari script
मलकाद्यास्तु ते सर्वे दैत्या विष्णुपराङ्मुखाः / संत्यक्ताश्च श्रिया देव्या भृशमुद्वेगमागताः
Transliteration
malakādyāstu te sarve daityā viṣṇuparāṅmukhāḥ / saṃtyaktāśca śriyā devyā bhṛśamudvegamāgatāḥ
Translation
मलक आदि वे सभी दैत्य विष्णु से विमुख थे; देवी श्री द्वारा त्यक्त होकर वे अत्यंत उद्विग्न हो उठे।
Word by Word
मलकाद्याःbeginning with Malaka
मलकाद्याः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमलक + आदि (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (मलकः आदिः येषाम्), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; दैत्या इति विशेषण
तुbut, however
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषण-अव्यय (particle)
तेthose
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
सर्वेall
सर्वे:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ते/दैत्या इति विशेषण
दैत्याthe Daityas (demons)
दैत्या:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदैत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
विष्णुपराङ्मुखाःturned away from Viṣṇu
विष्णुपराङ्मुखाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootविष्णु + पराङ्मुख (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (विष्णोः पराङ्मुखाः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; दैत्या इति विशेषण
संत्यक्ताःabandoned, forsaken
संत्यक्ताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम्+त्यज् (धातु) → संत्यक्त (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; दैत्या इति विशेषण
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
श्रियाby Śrī (Lakṣmī), by fortune
श्रिया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण/कर्तृ-करण), एकवचन
देव्याby the goddess
देव्या:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; श्रिया इति समानाधिकरण
भृशम्greatly, exceedingly
भृशम्:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootभृशम् (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
उद्वेगम्agitation, anxiety
उद्वेगम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootउद्वेग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
आगताःhaving reached, having fallen into
आगताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootआ+गम् (धातु) → आगत (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; दैत्या इति विशेषण; अर्थः: 'having come to/attained'