Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 170
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
वर्णकर्माणि ये केचित्तेषामिह चतुर्भवः / कृतकर्म्म कृतावासा आश्रमादुपभुञ्जते
Transliteration
varṇakarmāṇi ye kecitteṣāmiha caturbhavaḥ / kṛtakarmma kṛtāvāsā āśramādupabhuñjate
Translation
जो-जो वर्णधर्म के कर्म हैं, उनके यहाँ चार प्रकार के फल होते हैं; कृतकर्म और कृतनिवास होकर लोग आश्रम से उनका उपभोग करते हैं।
Word by Word
वर्णकर्माणिvarṇas and duties
वर्णकर्माणि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवर्ण + कर्मन् (प्रातिपदिके)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), बहुवचन; द्वन्द्व-समासः (वर्णाणि च कर्माणि च)
येwho/which
ये:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
केचित्some
केचित्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootक (सर्वनाम) + चित् (अव्यय-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; अनिश्चितार्थक-सर्वनाम (indefinite: 'some')
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
इहhere
इह:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formदेश/काल-अव्यय (adverb: 'here/in this context')
चतुःfour
चतुः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootचतुर् (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्याशब्दः; समासे पूर्वपदत्वेन (in compound as numeral 'four')
भवःstates/conditions (as fourfold)
भवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; 'भवाः' इत्यर्थे (पाठभेद/सन्धि)
कृतकर्मhaving performed the duties
कृतकर्म:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootकृत (कृ धातोः क्त) + कर्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; कर्मधारय/तत्पुरुष-भावः: कृतं कर्म येषाम् (done their duties)
कृतावासाःhaving taken up residence
कृतावासाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootकृत (कृ धातोः क्त) + आवास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; कृतः आवासः येषाम् (having taken residence/settled)
आश्रमात्from the āśrama
आश्रमात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootआश्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
उपभुञ्जतेenjoy/partake
उपभुञ्जते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootउप + भुज् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; आत्मनेपद