Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 154
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
ये वै परिग्रहीतारस्तासामासन्बलीयसः / इतरेषां कृतत्राणान् स्थापयामास क्षत्रियान्
Transliteration
ye vai parigrahītārastāsāmāsanbalīyasaḥ / itareṣāṃ kṛtatrāṇān sthāpayāmāsa kṣatriyān
Translation
जो उन स्त्रियों के संरक्षक-ग्रहणकर्ता थे, वे बलवान थे; और शेष लोगों की रक्षा करके उसने क्षत्रियों को स्थापित किया।
Word by Word
येthose who
ये:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st/Nominative) बहुवचनम्; सम्बन्धि-सर्वनाम
वैindeed
वै:
Sambandha/Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (particle/emphasis)
परिग्रहीतारःappropriators/receivers (those who take)
परिग्रहीतारः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपरि-ग्रह् (धातु) + तृ (कृत्-प्रत्यय) → परिग्रहीतृ (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st) बहुवचनम्; तृ-प्रत्ययान्त कर्तृवाचक (agent noun)
तासाम्of those (women/ones)
तासाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे षष्ठी (6th/Genitive) बहुवचनम्
आसन्were
आसन्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past) प्रथमपुरुषः (3rd) बहुवचनम्; परस्मैपदम्
बलीयसःstronger
बलीयसः:
Karta-anvaya (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootबलिन् (प्रातिपदिक) → बलीयस् (तुलनात्मक/Comparative)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st) बहुवचनम्; तुलनात्मक-विशेषण (comparative adjective)
इतरेषाम्of the others
इतरेषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootइतर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे षष्ठी (6th/Genitive) बहुवचनम्
कृतत्राणान्those who were given protection
कृतत्राणान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootकृत (कृ-धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त) + त्राण (प्रातिपदिक)
Formसमासः: कृतं त्राणं येषाम्/येषु (having protection made/provided) इति; पुंलिङ्गे द्वितीया (2nd/Accusative) बहुवचनम्; विशेषणम्
स्थापयामासestablished/appointed
स्थापयामास:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) + णिच् (causative) → स्थापय (धातु-आदेश)
Formलिट्-लकार (Perfect) प्रथमपुरुषः (3rd) एकवचनम्; परस्मैपदम्; णिजन्त (causative)
क्षत्रियान्kshatriyas
क्षत्रियान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootक्षत्रिय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया (2nd/Accusative) बहुवचनम्