Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 147
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
कुरुविंदो वेणुयवास्ता मातीर्काटकाः स्मृताः / ग्रामारण्याः स्मृता ह्येता ओषध्यस्तु चतुर्दश
Transliteration
kuruviṃdo veṇuyavāstā mātīrkāṭakāḥ smṛtāḥ / grāmāraṇyāḥ smṛtā hyetā oṣadhyastu caturdaśa
Translation
कुरुविंद, वेणुयव और मातीर्काटक—ये कहे गए; ये ग्राम्य-आरण्य औषधियाँ कुल चौदह मानी गई हैं।
Word by Word
कुरुविंदःkuruviṃda (a grain variety)
कुरुविंदः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकुरुविन्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (जातिनाम; समुच्चयार्थे सूची)
वेणुयवाःveṇu-yava (a barley variety)
वेणुयवाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवेणु + यव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (veṇu-similar/‘bamboo-like’ barley)
ताःthose (these)
ताः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम
मातीर्काटकाःmātīr-kaṭaka (a variety)
मातीर्काटकाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमाती + कटक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुष (name of a variety)
स्मृताःare said/are remembered
स्मृताः:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + त (कृत्)
Formभूतकर्मणि कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विधेय
ग्रामारण्याःdomesticated and wild
ग्रामारण्याः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootग्राम्य + आरण्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; द्वन्द्व (ग्राम्याः च आरण्याः च)
स्मृताःare said/are remembered
स्मृताः:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + त (कृत्)
Formभूतकर्मणि कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विधेय
हिindeed/for
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formहेतौ/निश्चयार्थक-निपात (particle: indeed/for)
एताःthese
एताः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
ओषध्यःplants/crops
ओषध्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootओषधि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविशेषार्थक-निपात
चतुर्दशfourteen
चतुर्दश:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootचतुर्दश (संख्याशब्द-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत्/नपुंसकलिङ्ग-एकवचनप्रायः; संख्याविशेषण