Shloka 72
मन्वन्तरानुक्रमवर्णनम् (Enumeration of Manvantara Cycles) — with focus on Svārociṣa Manvantara
Devanagari script
मतिः परिमतिश्चैव विचेताः प्रियनिश्चयः / भव्या ह्येते स्मृता देवाः पृथुकांश्च निबोधत
Transliteration
matiḥ parimatiścaiva vicetāḥ priyaniścayaḥ / bhavyā hyete smṛtā devāḥ pṛthukāṃśca nibodhata
Translation
मति, परिमति, विचेत और प्रिय-निश्चय—ये देव ‘भव्य’ कहे गए हैं; और अब पृथुकांश को भी जानो।
Word by Word
मतिःMati
मतिः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootमति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
परिमतिःParimati
परिमतिः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootपरि + मति (प्रातिपदिक; उपसर्गयुक्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
चand
च:
सम्बन्ध-निपात
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
एवindeed
एव:
सम्बन्ध-निपात
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (emphasis)
विचेताःVicetas
विचेताः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootविचेतस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
प्रियनिश्चयःPriyaniścaya
प्रियनिश्चयः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootप्रिय + निश्चय (प्रातिपदिक; घटकौ)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय (प्रियः निश्चयः)
भव्याःauspicious/noble
भव्याः:
विशेषण (adjectival to देवाः)
TypeAdjective
Rootभव्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (देवाः इति)
हिindeed
हि:
सम्बन्ध-निपात
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle/emphasis)
एतेthese
एते:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
स्मृताःare said/remembered
स्मृताः:
विधेय (predicate; passive)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + त (कृत् प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मणि प्रयोगे विधेय
देवाःgods
देवाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
पृथुकान्the Pṛthukas (name/class)
पृथुकान्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootपृथुक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन
चand
च:
सम्बन्ध-निपात
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
निबोधतunderstand/learn
निबोधत:
क्रिया (action; addressing listener)
TypeVerb
Rootनि + बुध् (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), बहुवचन, परस्मैपद