Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 100
मन्वन्तरानुक्रमवर्णनम् (Enumeration of Manvantara Cycles) — with focus on Svārociṣa Manvantara
Devanagari script
संवत्सरसहस्रान्ते सकृदाहारमाहरन् / एवं मन्वन्तरं युक्त इन्द्रत्वं प्राप्तवान्प्रभुः
Transliteration
saṃvatsarasahasrānte sakṛdāhāramāharan / evaṃ manvantaraṃ yukta indratvaṃ prāptavānprabhuḥ
Translation
हजार वर्षों के अंत में वह केवल एक बार आहार ग्रहण करता था; इस प्रकार मन्वंतर-पर्यंत संयमयुक्त रहकर प्रभु ने इन्द्रत्व प्राप्त किया।
Word by Word
संवत्सरसहस्रान्तेat the end of a thousand years
संवत्सरसहस्रान्ते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसंवत्सर + सहस्र + अन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; Locative singular; ‘संवत्सर-सहस्रस्य अन्ते’
सकृत्once
सकृत्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसकृत् (अव्यय)
Formकाल/आवृत्ति-बोधक अव्यय; adverb
आहारम्food
आहारम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआहार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular
आहरन्brought/took (food)
आहरन्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-हृ (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन/एकवचन?; here 3rd person singular is ‘आहरत्’, but text has आहरन् (Vedic/epic variant or plural). Taken as लङ्, प्रथमपुरुष, बहुवचन; Parasmaipada
एवम्thus
एवम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकार-बोधक अव्यय; adverb
मन्वन्तरम्(for) a manvantara
मन्वन्तरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमनु + अन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular; duration/extent
युक्तःendowed/engaged
युक्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootयुज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; past passive participle used adjectivally
इन्द्रत्वम्Indra-hood, status of Indra
इन्द्रत्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइन्द्र + त्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular
प्राप्तवान्attained
प्राप्तवान्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootप्र-आप् (धातु) + क्तवत् (कृदन्त)
Formक्तवत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (परस्मैपदी अर्थे कर्तरि); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; perfective ‘having attained’
प्रभुःthe lord
प्रभुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular