Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 25
व्यासशिष्योत्पत्तिवर्णन (Origins/Enumeration of Vyāsa’s Disciplic Succession) — Chapter on Vedic Transmission Lineages
Devanagari script
अश्वरूपाय मार्त्तण्डो याज्ञवक्ल्याय धीमते / यजूंष्यधीयते तानि ब्राह्मणा येन केनचित्
Transliteration
aśvarūpāya mārttaṇḍo yājñavaklyāya dhīmate / yajūṃṣyadhīyate tāni brāhmaṇā yena kenacit
Translation
मार्तण्ड सूर्य ने अश्वरूप धारण करके धीमान् याज्ञवल्क्य को वे यजुष् दिए; जिन्हें किसी भी ब्राह्मण द्वारा पढ़ा जाता है।
Word by Word
अश्वरूपायto Aśvarūpa (horse-formed one; name/epithet)
अश्वरूपाय:
सम्प्रदान (Recipient)
TypeNoun
Rootअश्वरूप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; चतुर्थी (4th/Dative); एकवचन; कर्मधारय (अश्वः इव रूपं यस्य / अश्व-रूपः = horse-formed)
मार्त्तण्डःMārtaṇḍa (the Sun)
मार्त्तण्डः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootमार्त्तण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन (सूर्यस्य नाम)
याज्ञवल्क्यायto Yājñavalkya
याज्ञवल्क्याय:
सम्प्रदान (Recipient; apposition)
TypeNoun
Rootयाज्ञवल्क्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; चतुर्थी; एकवचन; व्यक्तिनाम (proper name)
धीमतेto the intelligent one
धीमते:
सम्प्रदान-विशेषण (Qualifier of recipient)
TypeAdjective
Rootधीमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; चतुर्थी; एकवचन; गुणवाचक विशेषण
यजूंषिYajus verses
यजूंषि:
कर्म (Karma/Object; of अधीयते)
TypeNoun
Rootयजुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; बहुवचन
अधीयतेis studied, is recited
अधीयते:
क्रिया (Main action)
TypeVerb
Rootअधि√इ (धातु)
Formलट् (Present); आत्मनेपद; प्रथमपुरुष; एकवचन; कर्मणि/भावे प्रयोग-सदृश (is studied/recited)
तानिthose (verses)
तानि:
कर्म (Karma/Object; anaphoric to यजूंषि)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया; बहुवचन
ब्राह्मणाःbrahmins
ब्राह्मणाः:
कर्ता (Karta/Subject; of अधीयते in passive sense = by brahmins)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन
येनby which/whom
येन:
करण (Karaṇa/Instrument; correlates with केनचित्)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग; तृतीया (3rd/Instrumental); एकवचन; सम्बन्धवाचक (relative)
केनचित्by someone, by anyone
केनचित्:
करण (Instrument; answers 'by whom')
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (अव्यय-प्रत्यय)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग; तृतीया; एकवचन; अनिश्चित-प्रयोग (indefinite: by someone/anyone)