Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 198
व्यासशिष्योत्पत्तिवर्णन (Origins/Enumeration of Vyāsa’s Disciplic Succession) — Chapter on Vedic Transmission Lineages
Devanagari script
विनिवृत्ताधिकारास्ते मानसीं सिद्धिमास्थिताः / अवेक्षमाणा वशिनस्तिष्ठन्त्या भूतसंप्लवात्
Transliteration
vinivṛttādhikārāste mānasīṃ siddhimāsthitāḥ / avekṣamāṇā vaśinastiṣṭhantyā bhūtasaṃplavāt
Translation
वे अपने अधिकारों से निवृत्त होकर मानसिक सिद्धि को प्राप्त हुए; संयमी होकर वे भूतों के प्रलय को देखते हुए स्थिर रहे।
Word by Word
विनिवृत्ताधिकाराःthose whose functions/authority had ceased
विनिवृत्ताधिकाराः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootविनिवृत्त (कृदन्त, √वृत्/√वृत्त्) + अधिकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; तत्पुरुष-समासः (विनिवृत्ताः अधिकाराः यस्य ते)
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सर्वनाम
मानसीम्mental
मानसीम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootमानसी (प्रातिपदिक; मनस्-सम्बन्धी)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (सिद्धिम्)
सिद्धिम्attainment/perfection
सिद्धिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसिद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
आस्थिताःhaving attained/abided in
आस्थिताः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootआस्थित (कृदन्त; √स्था with आ- उपसर्ग)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; क्रियाविशेषण-भावेन ‘प्राप्ताः/आश्रिताः’
अवेक्षमाणाःwatching/looking on
अवेक्षमाणाः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootअवेक्षमाण (कृदन्त; √ईक्ष् with अव- उपसर्ग)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; ‘पश्यन्तः/अपेक्षन्तः’
वशिनःthe self-controlled ones
वशिनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवशिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; ‘वशी’ (self-controlled)
तिष्ठन्तिthey remain/stand
तिष्ठन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√स्था (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन
आup to/as far as
आ:
Upasarga (उपसर्ग)
TypeIndeclinable
Rootआ (अव्यय; उपसर्ग/निपात)
Formअव्यय; उपसर्ग/निपात (सीमासूचकः)
भूतसंप्लवात्from the deluge of beings / cosmic inundation
भूतसंप्लवात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootभूत (प्रातिपदिक) + संप्लव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (भूतानां संप्लवः)