Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 13
व्यासशिष्योत्पत्तिवर्णन (Origins/Enumeration of Vyāsa’s Disciplic Succession) — Chapter on Vedic Transmission Lineages
Devanagari script
आलंबिरादिः प्राच्यानां त्रयोदेश्यादयस्तु ते / इत्येते चरकाः प्रोक्ताः संहिता वादिनो द्विजाः
Transliteration
ālaṃbirādiḥ prācyānāṃ trayodeśyādayastu te / ityete carakāḥ proktāḥ saṃhitā vādino dvijāḥ
Translation
प्राच्य देश के आलंबिर आदि और त्रयोदेश्य आदि—ये सब ‘चरक’ कहलाए; वे द्विज संहिता के वादी (पाठक) कहे गए।
Word by Word
आलंबिर-आदिःĀlaṃbira and others (beginning with Ālaṃbira)
आलंबिर-आदिः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootआलंबिर (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘आलंबिरः आदिः यस्य’ इति आद्यर्थे समासः
प्राच्यानाम्of the Easterners
प्राच्यानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootप्राच्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
त्रयोदेश्य-आदयःTrayodeśya and others
त्रयोदेश्य-आदयः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootत्रयोदेश्य (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; ‘त्रयोदेश्यः आदिः येषाम्’ इति आद्यर्थे समासः
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेषार्थक निपात (particle of contrast/emphasis)
तेthey
ते:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; सर्वनाम
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; इत्यर्थक अव्यय (quotative particle)
एतेthese
एते:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; सर्वनाम
चरकाःCarakas
चरकाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootचरक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
प्रोक्ताःare said/declared
प्रोक्ताः:
Karta (कर्ता/Subject in passive)
TypeVerb
Rootप्र-वच् (धातु) → प्रोक्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘कथिताः’
संहिताa compendium/collection
संहिता:
Karma (कर्म/Predicate complement)
TypeNoun
Rootसंहिता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
वादिनःexpounders
वादिनः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootवादिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; ‘वादिन्’ (speaker/expounder)
द्विजाःBrahmins (twice-born)
द्विजाः:
Karta (कर्ता/Subject; apposition)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन