Shloka 12
यज्ञप्रवर्तनम् (Yajña-pravartana) — The Institution/Commencement of Sacrifice in Dvāpara
Devanagari script
ऋषिमन्त्रात्पुनर्भेदाद्भिद्यते दृष्टिविभ्रमैः / मन्त्रब्राह्मणविन्यासैः स्वरवर्णविपर्ययैः
Transliteration
ṛṣimantrātpunarbhedādbhidyate dṛṣṭivibhramaiḥ / mantrabrāhmaṇavinyāsaiḥ svaravarṇaviparyayaiḥ
Translation
ऋषि और मन्त्र के भेद से वह फिर विभाजित होता है—दृष्टि-भ्रमों के कारण; मन्त्र और ब्राह्मण के विन्यासों से, तथा स्वर और वर्ण के उलट-फेर से।
Word by Word
ऋषि-मन्त्रात्from the r̥ṣi-mantra
ऋषि-मन्त्रात्:
अपादान (Ablative source/अपादान)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक) + मन्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (ऋषेः मन्त्रः) — Ablative (from the r̥ṣi-mantra)
पुनःagain
पुनः:
अधिकरण (Adverbial/अव्यय-प्रयोग)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formकाल/पुनरावृत्ति-अव्यय (adverb: again)
भेदात्from difference
भेदात्:
अपादान (Ablative cause/source/अपादान)
TypeNoun
Rootभेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन — Ablative (from difference)
भिद्यतेis divided
भिद्यते:
क्रिया (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootभिद् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद, कर्मणि (passive) — ‘is split/divided’
दृष्टि-विभ्रमैःby delusions of view
दृष्टि-विभ्रमैः:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootदृष्टि (प्रातिपदिक) + विभ्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (दृष्टेः विभ्रमः) — Instrumental plural (by confusions of view)
मन्त्र-ब्राह्मण-विन्यासैःby the arrangements of mantras and brāhmaṇas
मन्त्र-ब्राह्मण-विन्यासैः:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक) + ब्राह्मण (प्रातिपदिक) + विन्यास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; समासः द्वन्द्वः (मन्त्राः च ब्राह्मणानि च—तयोः विन्यासाः) — Instrumental plural
स्वर-वर्ण-विपर्ययैःby inversions of accents and letters
स्वर-वर्ण-विपर्ययैः:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootस्वर (प्रातिपदिक) + वर्ण (प्रातिपदिक) + विपर्यय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; समासः द्वन्द्वः (स्वराः च वर्णाः च—तयोः विपर्ययाः) — Instrumental plural