Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 44
Yuga-Vibhāga and Kāla-Pramāṇa
Measures of Time and the Four Yugas
Devanagari script
श्रौत स्मार्त्त च ते धर्म ब्रह्मणानुप्रचौदितम् / दाराग्निहोत्रसंबन्धमृग्यजुः सामसंहितम्
Transliteration
śrauta smārtta ca te dharma brahmaṇānupracauditam / dārāgnihotrasaṃbandhamṛgyajuḥ sāmasaṃhitam
Translation
उनके श्रौत और स्मार्त धर्म ब्रह्मा द्वारा प्रेरित थे—गृहस्थ-धर्म, अग्निहोत्र का संबंध, तथा ऋग्-यजुः-साम की संहिताओं सहित।
Word by Word
श्रौतVedic (based on śruti)
श्रौत:
कर्म (Object-qualifier/कर्म)
TypeAdjective
Rootश्रौत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc, 1st/2nd), एकवचन; विशेषणम् (qualifying 'धर्मम्')
स्मार्त्तSmārta (based on smṛti)
स्मार्त्त:
कर्म (Object-qualifier/कर्म)
TypeAdjective
Rootस्मार्त्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc, 1st/2nd), एकवचन; विशेषणम् (qualifying 'धर्मम्')
चand
च:
सम्बन्ध (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)
तेthey
ते:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative/कर्ता, 1st), बहुवचन; सर्वनाम
धर्मम्dharma
धर्मम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/कर्म, 2nd), एकवचन
ब्रह्मणाby Brahmā
ब्रह्मणा:
करण (Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/करण, 3rd), एकवचन
अनुप्रचोदितम्prompted/urged
अनुप्रचोदितम्:
कर्म (Predicate adjective of object/कर्म)
TypeVerb
Rootअनु-प्र-चुद् (धातु)
Formकृदन्त (past passive participle/कर्मणि भूतकृदन्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative, 2nd), एकवचन; धातुः—चुद् (to impel), उपसर्गाः—अनु, प्र
दारwife (marital)
दार:
सम्बन्ध (Compound member/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रातिपदिक-रूप (in compound); अर्थे बहुवचन-प्रयोगः (wife/wives)
अग्निहोत्रAgnihotra rite
अग्निहोत्र:
सम्बन्ध (Compound member/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअग्निहोत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रातिपदिक-रूप (in compound)
सम्बन्धम्connection/association (with wife and agnihotra)
सम्बन्धम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसम्बन्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/कर्म, 2nd), एकवचन; समासः—दाराग्निहोत्रयोः सम्बन्धः (षष्ठी-तत्पुरुष)
ऋग्यजुःṚg and Yajus (Vedas)
ऋग्यजुः:
सम्बन्ध (Compound member/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootऋक्-यजुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रातिपदिक-रूप (in compound); द्वन्द्वः—ऋक् च यजुः च
सामSāma (Veda)
साम:
सम्बन्ध (Compound member/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रातिपदिक-रूप (in compound)
संहितम्joined/compiled as Saṃhitā
संहितम्:
कर्म (Object-qualifier/कर्म)
TypeAdjective
Rootसंहित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative, 2nd), एकवचन; समासः—ऋग्यजुःसाम्नां संहितम् (षष्ठी-तत्पुरुष); विशेषणम् (qualifying 'सम्बन्धम्' or implied 'धर्मम्')