Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 66
Amāvasyā-Pitṛtarpaṇa: Purūravas and the Soma-Based Ancestral Offering (अमावस्या-पितृतर्पण / सोमतर्पण-विधि)
Devanagari script
तस्मात्सोमस्य भवति पञ्चदश्याप्रपां क्षयः / इत्येते पितरो देवाः सोमपाः सोमवर्द्धनाः
Transliteration
tasmātsomasya bhavati pañcadaśyāprapāṃ kṣayaḥ / ityete pitaro devāḥ somapāḥ somavarddhanāḥ
Translation
इसलिए पन्द्रहवीं तिथि पर सोम की क्षीणता (अमावस्या-पूर्व क्षय) होती है। ऐसे ये पितर देवस्वरूप हैं—सोमपान करने वाले और सोम को बढ़ाने वाले।
Word by Word
तस्मात्therefore
तस्मात्:
सम्बन्ध/हेतु
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्ययार्थे प्रयुक्तं; हेत्वर्थक (therefore)
सोमस्यof the Moon
सोमस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
भवतिoccurs/is
भवति:
क्रिया (आख्यात)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
पञ्चदश्याम्on the fifteenth (tithi)
पञ्चदश्याम्:
अधिकरण (अधिकरणकारक)
TypeNoun
Rootपञ्चदशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
प्रपाम्increase/growth (lit. expansion)
प्रपाम्:
कर्म (कर्मकारक)
TypeNoun
Rootप्रपा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
क्षयःcessation/waning
क्षयः:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootक्षय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
इतिthus
इति:
सम्बन्ध/उद्धरण
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; वाक्यसमाप्त्यर्थक/उद्धरणसूचक (quotative)
एतेthese
एते:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सर्वनाम
पितरःthe Pitṛs (ancestors)
पितरः:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
देवाःgods/divine beings
देवाः:
सम्बन्ध (समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; पितरः इत्यस्य अप्पोजिशन्
सोम-पाःdrinkers of Soma
सोम-पाः:
विशेषण (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसोम + पा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; समासः—उपपद-तत्पुरुषः (सोमं पिबन्ति)
सोम-वर्द्धनाःincreasers of Soma
सोम-वर्द्धनाः:
विशेषण (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसोम + वर्द्धन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (सोमस्य वर्द्धनाः)