Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 34
Amāvasyā-Pitṛtarpaṇa: Purūravas and the Soma-Based Ancestral Offering (अमावस्या-पितृतर्पण / सोमतर्पण-विधि)
Devanagari script
क्रान्तः पञ्चदशैः सार्द्धं सुधामृतपरिस्रवैः / अतः पर्वाणि वक्ष्यामि वर्वणां संधयश्च ये
Transliteration
krāntaḥ pañcadaśaiḥ sārddhaṃ sudhāmṛtaparisravaiḥ / ataḥ parvāṇi vakṣyāmi varvaṇāṃ saṃdhayaśca ye
Translation
पंद्रह कलाओं सहित, अमृत-धारा से परिपूर्ण सोम आगे बढ़ता है; अब मैं वर्वों के जो पर्व और संधियाँ हैं, उनका वर्णन करूँगा।
Word by Word
क्रान्तःhaving advanced; having passed
क्रान्तः:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootक्रम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘having gone/advanced’
पञ्चदशैःwith the fifteen (days)
पञ्चदशैः:
Sahakarana (सहकारण/Instrumental accompaniment)
TypeNoun
Rootपञ्चदश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (संख्यावाचक), तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; द्विगुसमास (पञ्च च दश च)
सार्धम्together with
सार्धम्:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootसार्धम् (अव्यय)
Formअव्यय; सहार्थक (meaning ‘together with’)
सुधामृतपरिस्रवैःby/with the flowings of nectar-like ambrosia
सुधामृतपरिस्रवैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootसुधा + अमृत + परिस्रव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; तत्पुरुषसमास: सुधामृतस्य परिस्रवाः
अतःtherefore
अतः:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootअतः (अव्यय)
Formअव्यय; हेत्वर्थक/तस्मात्-अर्थे (therefore)
पर्वाणिjoints; lunar nodes/critical days (parvans)
पर्वाणि:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootपर्वन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), बहुवचन; here object of ‘vakṣyāmi’ → द्वितीया
वक्ष्यामिI shall explain
वक्ष्यामि:
Karta (कर्ता/Agent)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलृट् (Simple Future/लृट्), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
वर्वणाम्of the (varvaṇa)s (sections/divisions)
वर्वणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootवर्वण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (contextual), षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन; genitive plural
संधयःjunctions; transitions
संधयः:
Karma (कर्म/Object, appositional with parvāṇi)
TypeNoun
Rootसन्धि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन
चand
च:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
येwhich
ये:
Visheshana (विशेषण/Relative qualifier)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; relative pronoun referring to ‘संधयः’