Shloka 80
ध्रुवचर्याकीर्तनं / Dhruva-caryā-kīrtana
Account of Dhruva’s Course and Related Cosmological Ordering
Devanagari script
विशन्ति सर्वदेवास्तु स्थानान्येतानि सर्वशः / मन्वन्तरेषु सर्वेषु ऋक्षसूर्यग्रहाश्रयाः
Transliteration
viśanti sarvadevāstu sthānānyetāni sarvaśaḥ / manvantareṣu sarveṣu ṛkṣasūryagrahāśrayāḥ
Translation
सभी देवता सर्वत्र इन-इन स्थानों में प्रवेश करते हैं; और प्रत्येक मन्वन्तर में वे नक्षत्रों, सूर्य तथा ग्रहों के आश्रय से युक्त रहते हैं।
Word by Word
विशन्तिenter
विशन्ति:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootविश् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद
सर्व-देवाःall the gods
सर्व-देवाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसर्व + देव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; कर्मधारय (सर्वे देवाः)
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविशेषार्थक-निपात (emphatic/contrastive particle)
स्थानानिplaces/abodes
स्थानानि:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन
एतानिthese
एतानि:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; सर्वनाम; विशेषण (of स्थानानि)
सर्वशःin every way; entirely
सर्वशः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/Adverb)
TypeIndeclinable
Rootसर्वशः (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb: in every way/entirely)
मन्वन्तरेषुin the manvantaras
मन्वन्तरेषु:
Adhikarana (अधिकरण/Locative)
TypeNoun
Rootमन्वन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन
सर्वेषुin all
सर्वेषु:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन; विशेषण (of मन्वन्तरेषु)
ऋक्ष-सूर्य-ग्रह-आश्रयाःthose dwelling in the stars, sun, and planets
ऋक्ष-सूर्य-ग्रह-आश्रयाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootऋक्ष + सूर्य + ग्रह + आश्रय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; बहुपद-तत्पुरुष (ऋक्षसूर्यग्रहाणाम् आश्रयाः = those who have the stars/sun/planets as their abode/support)