Previous Verse

Shloka 84

Āditya-vyūha-kīrtana

Praise/Account of the Solar Array and Celestial Motions

तथैव बाह्यतः सूर्यो भ्रमते मण्डलानि तु / उद्वेषाटयन्स वेगेन मण्डलानि तु गच्छति

tathaiva bāhyataḥ sūryo bhramate maṇḍalāni tu / udveṣāṭayansa vegena maṇḍalāni tu gacchati

इसी प्रकार बाहर की ओर सूर्य मण्डलों में भ्रमण करता है और वेग से चलता हुआ मानो उद्वेष से उन मण्डलों को क्षुब्ध करता है।

तथाthus
तथा:
क्रियाविशेषण (Kriyā-viśeṣaṇa)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)
एवindeed/just
एव:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चय/अवधारणार्थक (particle of emphasis)
बाह्यतःfrom outside/externally
बाह्यतः:
अपादानार्थक (Ablatival/Source)
TypeIndeclinable
Rootबाह्य (प्रातिपदिक) + तस् (तद्धित)
Formतद्धितान्त अव्यय; पञ्चमी-अर्थे (ablatival adverb)
सूर्यःthe Sun
सूर्यः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative); एकवचन
भ्रमतेmoves/whirls
भ्रमते:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootभ्रम् (धातु)
Formलट्-लकार (Present); आत्मनेपद; प्रथमपुरुष (3rd); एकवचन
मण्डलानिcircles/orbits
मण्डलानि:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootमण्डल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative); बहुवचन
तुbut/indeed
तु:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/अन्वयार्थक निपात (conjunctive particle)
उद्वेषाटयन्causing to whirl/rolling (them)
उद्वेषाटयन्:
कर्ता-विशेषण/क्रियाविशेषण (Agent-participle)
TypeVerb
Rootउद्-√वेष्ट्/वेष्ट् (धातु) → वेष्टयति; वर्तमानकाले शतृ (कृदन्त)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त (present active participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; क्रियाविशेषणभावे (concomitant action)
वेगेनwith speed
वेगेन:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootवेग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental); एकवचन
मण्डलानिcircles/orbits
मण्डलानि:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootमण्डल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative); बहुवचन
तुindeed
तु:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle)
गच्छतिgoes/moves
गच्छति:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलट्-लकार (Present); परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd); एकवचन