Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 46
Āditya-vyūha-kīrtana
Praise/Account of the Solar Array and Celestial Motions
Devanagari script
यस्मिन्ब्रह्मा समुत्पन्नश्चतुर्वक्त्रः स्वयंप्रभुः / तान्येवाण्डकपालानि सर्वे मेघाः प्रकीर्त्तिताः
Transliteration
yasminbrahmā samutpannaścaturvaktraḥ svayaṃprabhuḥ / tānyevāṇḍakapālāni sarve meghāḥ prakīrttitāḥ
Translation
जिस अण्ड में स्वयंप्रभु चतुर्मुख ब्रह्मा उत्पन्न हुए, वही अण्ड के कपाल (खण्ड) सब ‘मेघ’ कहे गए हैं।
Word by Word
यस्मिन्in which
यस्मिन्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootयद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (Pronoun), नपुंसकलिङ्ग (Neuter), सप्तमी (Locative, 7th), एकवचन (Singular)
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन्/ब्रह्मा (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative, 1st), एकवचन (Singular)
समुत्पन्नःarose/was born
समुत्पन्नः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + उत् + पद् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formकृदन्त (Past Passive Participle, क्त), पुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative, 1st), एकवचन (Singular)
चतुर्वक्त्रःfour-faced
चतुर्वक्त्रः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootचतुर् + वक्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative, 1st), एकवचन (Singular); बहुव्रीहिः ‘having four faces’
स्वयंप्रभुःself-luminous; self-sovereign
स्वयंप्रभुः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्वयम् (अव्यय) + प्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative, 1st), एकवचन (Singular)
तानिthose (things)
तानि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (Pronoun), नपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), बहुवचन (Plural)
एवindeed/only
एव:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (particle), अवधारण (emphasis)
अण्डकपालानिshell-fragments of the cosmic egg
अण्डकपालानि:
Samānādhikaraṇa (समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootअण्ड + कपाल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा (Nominative, 1st), बहुवचन (Plural)
सर्वेall
सर्वे:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative, 1st), बहुवचन (Plural)
मेघाःclouds
मेघाः:
Samānādhikaraṇa (समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootमेघ (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative, 1st), बहुवचन (Plural)
प्रकीर्तिताःare proclaimed
प्रकीर्तिताः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + कीर्त् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formकृदन्त (Past Passive Participle, क्त), पुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative, 1st), बहुवचन (Plural); कर्मणि ‘are proclaimed’