Shloka 160
अधोलोकवर्णनम् (Adholoka-varṇana) — Description of the Lower Worlds and Cosmographic Measures
Devanagari script
तत्रासते प्रजावन्तो मुनयो ये ऽग्निहोत्रिणः / लोकस्य संतानकराः पितृयानपथे स्थिताः
Transliteration
tatrāsate prajāvanto munayo ye 'gnihotriṇaḥ / lokasya saṃtānakarāḥ pitṛyānapathe sthitāḥ
Translation
वहाँ अग्निहोत्र करने वाले, संतानयुक्त मुनि पितृयान के पथ पर स्थित रहते हैं; वे लोक की संतति बढ़ाने वाले हैं।
Word by Word
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative sense)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक क्रियाविशेषण (indeclinable adverb of place)
आसतेthey sit/abide
आसते:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootआस् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन (Plural), आत्मनेपद
प्रजावन्तःhaving offspring
प्रजावन्तः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeAdjective
Rootप्रजावत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण (qualifying)
मुनयःsages
मुनयः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
येwho
ये:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootयद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; सम्बन्धबोधक सर्वनाम (relative pronoun)
अग्निहोत्रिणःperformers of the Agnihotra
अग्निहोत्रिणः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअग्निहोत्रिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; उपाधिवाचक (agent noun)
लोकस्यof the world
लोकस्य:
सम्बन्ध (Sambandha/Genitive relation)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
संतानकराःprogeny-producers; continuers (of lineage)
संतानकराः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeAdjective
Rootसंतान-कर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (संतानस्य कराः = makers of progeny/continuation)
पितृयानपथेon the path of the Pitṛyāna
पितृयानपथे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootपितृयान-पथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पितॄणां यानम् = pitṛyāna; तस्य पथः = path)
स्थिताःstanding/abiding
स्थिताः:
कर्ता (Karta/Subject complement)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formक्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; कर्मणि/भावे प्रयोगसामर्थ्य, विशेषणवत्