Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 106
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
करावाप्तिर्न तेष्वस्ति न दण्डो न च दण्ड्यकाः / स्वधर्मेणैव धर्म ज्ञास्ते रक्षन्ति परस्परम्
Transliteration
karāvāptirna teṣvasti na daṇḍo na ca daṇḍyakāḥ / svadharmeṇaiva dharma jñāste rakṣanti parasparam
Translation
उनमें कर-वसूली नहीं, न दण्ड है, न दण्ड्य जन। धर्मज्ञ वे अपने स्वधर्म से ही एक-दूसरे की रक्षा करते हैं।
Word by Word
karāvāptiḥacquisition (of wealth)
karāvāptiḥ:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootkara + āvāpti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (करस्य आवाप्तिः = acquisition of wealth/hand-gain)
nanot
na:
Sambandha (सम्बन्ध/negation marker)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
teṣuamong them
teṣu:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन
astiexists
asti:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootas (अस् धातु)
Formलट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन
nano/not
na:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
daṇḍaḥpunishment/rod
daṇḍaḥ:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootdaṇḍa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
nanor
na:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction: and)
daṇḍyakāḥthose to be punished
daṇḍyakāḥ:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootdaṇḍya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘दण्ड्य’ = punishable person
svadharmeṇaby their own duty
svadharmeṇa:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootsva-dharma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (स्वस्य धर्मः)
evaindeed/alone
eva:
Sambandha (सम्बन्ध/emphasis)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphatic particle: indeed/only)
dharma-jñāḥknowers of dharma
dharma-jñāḥ:
Karta (कर्ता/subject)
TypeAdjective
Rootdharma + jña (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; उपपद-तत्पुरुषः (धर्मं जानन्ति)
tethey
te:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
rakṣantiprotect
rakṣanti:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootrakṣ (रक्ष् धातु)
Formलट्-लकार, प्रथम-पुरुष, बहुवचन
parasparameach other / mutually
parasparam:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootparaspara (प्रातिपदिक/अव्ययवत्)
Formपरस्परम् इति अव्ययीभाववत् क्रियाविशेषणम् (reciprocal adverb: mutually)