Shloka 45
Pṛthivy-Āyāma-Vistara (Extent of the Earth) and Jambūdvīpa–Navavarṣa Description
Devanagari script
मण्डलेन प्रमाणेन त्र्यस्रे मानं तदिष्यते / चत्वारिंशत्सहस्राणि योजनानां समन्ततः
Transliteration
maṇḍalena pramāṇena tryasre mānaṃ tadiṣyate / catvāriṃśatsahasrāṇi yojanānāṃ samantataḥ
Translation
मण्डल के प्रमाण से त्र्यस्र का मान माना गया है; चारों ओर चालीस सहस्र योजन का विस्तार है।
Word by Word
मण्डलेनby a circle; with a circular measure
मण्डलेन:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootमण्डल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण/Instrumental), एकवचन — by/with a circle
प्रमाणेनby a standard measure
प्रमाणेन:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootप्रमाण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन — by/with a measure/standard
त्र्यस्रेin the triangle; in the triangular form
त्र्यस्रे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootत्र्यस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण/Locative), एकवचन — in/with the triangular (figure)
मानम्measure; dimension
मानम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — measure (as subject/object)
तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — that
इष्यतेis accepted; is held to be
इष्यते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootइष् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद — is considered/accepted
चत्वारिंशत्-सहस्राणिforty thousand
चत्वारिंशत्-सहस्राणि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootचत्वारिंशत् + सहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन — forty-thousands (i.e., 40,000)
योजनानाम्of yojanas
योजनानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयोजन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध/Genitive), बहुवचन — of yojanas
समन्ततःall around
समन्ततः:
Deśa-adhikaraṇa (देश-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसमन्ततः (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (adverb) — on all sides, all around