Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 18
Priyavrata-vaṃśa and Saptadvīpa Vibhāga (प्रियव्रतवंशः सप्तद्वीपविभागश्च)
Devanagari script
जलदं जलदस्याथ प्रथमं वर्षमुच्यते / कुमारस्य तु कौमारं द्वितीयं परिकीर्तितम्
Transliteration
jaladaṃ jaladasyātha prathamaṃ varṣamucyate / kumārasya tu kaumāraṃ dvitīyaṃ parikīrtitam
Translation
जलद का (प्रदेश) ‘जलद’ प्रथम वर्ष कहलाता है। कुमार का ‘कौमार’ दूसरा वर्ष कहा गया है।
Word by Word
जलदम्Jalada (as a name)
जलदम्:
Karma (कर्म/Object; name being assigned)
TypeNoun
Rootजलद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र नाम (varṣa-name)
जलदस्यof Jalada
जलदस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Rootजलद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), एकवचन
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध/discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक अव्यय (then/now)
प्रथमम्first
प्रथमम्:
Visheshana (विशेषण/qualifier of वर्षम्)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; क्रमवाचक विशेषण
वर्षम्varṣa/region
वर्षम्:
Karta (कर्ता/Subject; with उच्यते)
TypeNoun
Rootवर्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन
उच्यतेis called
उच्यते:
Kriya (क्रिया/verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलट् (Present), कर्मणि (Passive), प्रथमपुरुष, एकवचन
कुमारस्यof Kumāra
कुमारस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Rootकुमार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), एकवचन
तुand/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक अव्यय (but/indeed)
कौमारम्Kaumāra (name)
कौमारम्:
Karma (कर्म/Object; name being assigned)
TypeNoun
Rootकौमार (प्रातिपदिक; कुमार-सम्बन्धि)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तद्धित (अण्)
द्वितीयम्second
द्वितीयम्:
Visheshana (विशेषण/qualifier; implied वर्षम्)
TypeAdjective
Rootद्वितीय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; क्रमवाचक विशेषण
परिकीर्तितम्is proclaimed
परिकीर्तितम्:
Kriya (क्रिया/predicative)
TypeVerb
Rootपरि + कीर्त् (धातु) + क्त (कृत् प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'declared/celebrated'