Shloka 60
अग्निनिचयः (Agninichaya) / The Accumulation of Sacred Fire & the Classification of Pitṛs by Time-Order
Devanagari script
गच्छेयं धर्मपत्नीत्वं त्र्यंबकस्यैव धीमतः / तत्रैवाथ समासीना युक्तात्मानं समादधे
Transliteration
gaccheyaṃ dharmapatnītvaṃ tryaṃbakasyaiva dhīmataḥ / tatraivātha samāsīnā yuktātmānaṃ samādadhe
Translation
मैं बुद्धिमान त्र्यम्बक (शिव) की धर्मपत्नी बनूँ; ऐसा निश्चय कर वहीं बैठकर देवी ने योगयुक्त चित्त को स्थिर किया।
Word by Word
गच्छेयम्may I go/attain
गच्छेयम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formविधिलिङ्-लकार (optative), उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्
धर्मपत्नीत्वम्the status of a righteous wife
धर्मपत्नीत्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootधर्म + पत्नी + त्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (धर्मस्य पत्नी) + तद्धित ‘त्व’ (state of being)
त्र्यम्बकस्यof Tryambaka (Śiva)
त्र्यम्बकस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootत्र्यम्बक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन
एवindeed/only
एव:
Avadharana (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय
धीमतःof the wise
धीमतः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootधीमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (त्र्यम्बकस्य)
तत्रthere
तत्र:
Desha (देश)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेश-अव्यय (there)
एवitself/indeed
एव:
Avadharana (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय
अथthen
अथ:
Anantarya (अनन्तर्य)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तर/आरम्भ-अव्यय (then/now)
समासीनाseated
समासीना:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम् + आस् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘seated’ (अहम्/सा इति कर्तरि)
युक्तात्मानम्one whose self is disciplined (collected mind)
युक्तात्मानम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयुक्त + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहिः (यस्य आत्मा युक्तः सः) — ध्यान/योगसमाहित-चित्तम्
समादधेshe composed/placed (her mind)
समादधे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + आ + धा (धातु)
Formलिट्-लकार (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपदम्