Shloka 26
अग्निनिचयः (Agninichaya) / The Accumulation of Sacred Fire & the Classification of Pitṛs by Time-Order
Devanagari script
इत्येते पितरो ज्ञेया ऋतवश्चार्तवाश्च ये / सर्वभूतानि तेभ्यो यदृतुकालाद्विजज्ञिरे
Transliteration
ityete pitaro jñeyā ṛtavaścārtavāśca ye / sarvabhūtāni tebhyo yadṛtukālādvijajñire
Translation
इस प्रकार ये पितृगण ऋतु तथा ‘आर्तव’ नाम से जानने योग्य हैं; क्योंकि समस्त प्राणी उन्हीं से, ऋतु-काल के अनुसार, उत्पन्न हुए।
Word by Word
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; इति-शब्दः (quotative particle)
एतेthese
एते:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सर्वनाम
पितरःFathers (Pitṛs/ancestors)
पितरः:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
ज्ञेयाःto be known
ज्ञेयाः:
Karta (कर्ता/predicative to subject)
TypeAdjective
Rootज्ञा (धातु) + यत् (कृत्) → ज्ञेय (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विधिलिङ्गार्थे कर्मणि-भाव्य (gerundive/‘to be known’)
ऋतवःseasons
ऋतवः:
Karta (कर्ता/apposition)
TypeNoun
Rootऋतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
आर्तवाःseasonal ones (ārtavas)
आर्तवाः:
Karta (कर्ता/apposition)
TypeNoun
Rootआर्तव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
येwho/which
ये:
Karta (कर्ता/relative subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
सर्वभूतानिall beings
सर्वभूतानि:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootसर्व + भूत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; कर्मधारय-समास (‘all’ + ‘beings’)
तेभ्यःfrom them
तेभ्यः:
Apadana (अपादान/from)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th), बहुवचन; सर्वनाम
यत्which/that
यत्:
Sambandha (सम्बन्ध/relative link)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
ऋतुकालात्from the season-time
ऋतुकालात्:
Apadana (अपादान/from)
TypeNoun
Rootऋतु + काल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (‘season’ + ‘time’)
विजज्ञिरेwere born/arose
विजज्ञिरे:
Kriya (क्रिया/predicate)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; आत्मनेपद; उपसर्ग: वि-