Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 120
अग्निनिचयः (Agninichaya) / The Accumulation of Sacred Fire & the Classification of Pitṛs by Time-Order
Devanagari script
स रुद्रो वत्सर स्तेषां विज्ञेयो नीललोहितः / सतत्त्वं तस्य वक्ष्यमि कीर्त्यमानं निबोधत
Transliteration
sa rudro vatsara steṣāṃ vijñeyo nīlalohitaḥ / satattvaṃ tasya vakṣyami kīrtyamānaṃ nibodhata
Translation
उनमें वह रुद्र ‘वत्सर’ है—उसे ‘नीललोहित’ जानो। उसका तत्त्व मैं बताऊँगा; कीर्तित होते हुए इसे समझो।
Word by Word
सःhe; that
सः:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
रुद्रःRudra
रुद्रः:
Pratipādya (प्रतिपाद्य/apposition)
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वत्सरःVatsara (a year-name)
वत्सरः:
Pratipādya (प्रतिपाद्य/predicate nominative)
TypeNoun
Rootवत्सर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/possessive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, बहुवचन; सर्वनाम
विज्ञेयःis to be known
विज्ञेयः:
Pratipādya (प्रतिपाद्य/predicate qualifier)
TypeAdjective
Rootवि-ज्ञा (धातु)
Formभाव्य/विधिलिङ्गार्थे कृदन्त (gerundive/तव्यत्; ‘to be known’), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
नीललोहितःNīlalohita (blue-red; epithet of Rudra)
नीललोहितः:
Pratipādya (प्रतिपाद्य/apposition)
TypeNoun
Rootनील + लोहित (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयसमास (descriptive; ‘blue-red’), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सःthat
सः:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तत्त्वम्true nature
तत्त्वम्:
Karma (कर्म/object)
TypeNoun
Rootतत्त्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
तस्यof him; of that
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/possessive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन; सर्वनाम
वक्ष्यामिI shall tell
वक्ष्यामि:
Kriya (क्रिया/predicate)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलृट् (future), उत्तमपुरुष, एकवचन
कीर्त्यमानम्being recited; being praised
कीर्त्यमानम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकीर्त् (धातु)
Formवर्तमानकाले कर्मणि कृदन्त (present passive participle/शानच्), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
निबोधतunderstand; take note
निबोधत:
Kriya (क्रिया/imperative)
TypeVerb
Rootबुध् (धातु)
Formलोट् (imperative), मध्यमपुरुष, बहुवचन; उपसर्ग: नि-