Shloka 11
Agnibheda–Vaṃśa: Forms of Agni, Their Functions, and Progeny (अग्निभेद-वंशः)
Devanagari script
आथर्वः पवमानस्तु निर्मथ्यः कविभिः स्मृतः / स ज्ञेयो गार्हपत्यो ऽग्निस्तस्य पुत्रद्वयं स्मृतम्
Transliteration
ātharvaḥ pavamānastu nirmathyaḥ kavibhiḥ smṛtaḥ / sa jñeyo gārhapatyo 'gnistasya putradvayaṃ smṛtam
Translation
आथर्व पवमान को कवियों ने ‘निर्मथ्य’ (मंथन से उत्पन्न) कहा है। वही गार्हपत्य अग्नि जाननी चाहिए; उसके दो पुत्र स्मृत हैं।
Word by Word
आथर्वःAtharvan-related
आथर्वः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootआथर्व (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण
पवमानःPavamāna (name/epithet)
पवमानः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपवमान (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा, एकवचन (नाम/विशेषणरूपेण)
तुand/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्य-सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
निर्मथ्यःto be churned/produced by churning
निर्मथ्यः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिर्-√मथ् (धातु)
Formकृदन्त (यत्/ण्यत्-प्रत्यय, gerundive/भाव्य); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘निर्मथनीय/मन्थनयोग्य’
कविभिःby sages/poets
कविभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootकवि (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; तृतीया (3rd), बहुवचन
स्मृतःis said
स्मृतः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√स्मृ (धातु)
Formकृदन्त (क्त); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सःhe/that
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुल्लिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
ज्ञेयःto be known
ज्ञेयः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Root√ज्ञा (धातु)
Formकृदन्त (यत्/ण्यत्-प्रत्यय, gerundive); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘ज्ञातव्य’
गार्हपत्यःof the Gārhapatya (household)
गार्हपत्यः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootगार्हपत्य (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; विशेषण
अग्निःfire; Agni
अग्निः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
तस्यof him/of that
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन
पुत्रद्वयम्a pair of sons; two sons
पुत्रद्वयम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपुत्र + द्वय (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास (द्वय-पुत्र); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन
स्मृतम्is said
स्मृतम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√स्मृ (धातु)
Formकृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘स्मृत/कथित’