Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 87
Rudra-prasava-varṇana
The Manifestation and Naming of Rudra / Nīlalohita
Devanagari script
प्रजावानेति सायुज्यमीश्वरस्य भवस्य सः / इत्येतद्वो मया प्रोक्तं गुह्यं भीमास्य यद्यशः
Transliteration
prajāvāneti sāyujyamīśvarasya bhavasya saḥ / ityetadvo mayā proktaṃ guhyaṃ bhīmāsya yadyaśaḥ
Translation
‘प्रजावान्’—इस नाम से वह भव-ईश्वर के सायुज्य को प्राप्त होता है। भीमास्य के यश से युक्त यह गुह्य तत्त्व मैंने तुमसे कहा।
Word by Word
प्रजावान्having progeny
प्रजावान्:
विधेय (Predicate/विधेय)
TypeAdjective
Rootप्रजावन्त् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; -वत् प्रत्ययान्त (possessive)
इतिthus
इति:
सम्बन्ध (Quotative)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण-चिह्न (quotative particle)
सायुज्यम्union, identity (with)
सायुज्यम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसायुज्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; here as object/complement ‘union’
ईश्वरस्यof the Lord
ईश्वरस्य:
सम्बन्ध (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन; Genitive singular
भवस्यof Bhava (Śiva)
भवस्य:
सम्बन्ध (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; Genitive singular
सःhe
सः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Demonstrative pronoun
इतिthus
इति:
सम्बन्ध (Quotative)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण-चिह्न (quotative)
एतत्this
एतत्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘this’
वःto you / for you
वः:
सम्प्रदान/सम्बन्ध (Recipient/Genitive)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी, बहुवचन; enclitic ‘of/for you (pl.)’
मयाby me
मया:
कर्ता (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया, एकवचन; Instrumental ‘by me’
प्रोक्तम्told, declared
प्रोक्तम्:
क्रियाविशेषण/विधेय (Predicate participle)
TypeVerb
Rootप्र-√वच् (धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; past passive participle ‘said’
गुह्यम्secret
गुह्यम्:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootगुह्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; adjective ‘secret’ qualifying एतत्
भीमास्यof Bhīmāsya (terrible-faced one)
भीमास्य:
सम्बन्ध (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभीमास्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; बहुव्रीहि: भीम + आस्य ‘one whose face is terrible’; here genitive ‘of Bhīmāsya’
यत्which
यत्:
सम्बन्ध (Relative)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; relative pronoun
यशःfame, glory
यशः:
सम्बन्ध/कर्म (Complement)
TypeNoun
Rootयशस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘fame’