Shloka 79
राज्याभिषेक-विभागः
Distribution of Sovereignties / Appointments of Cosmic Lords
Devanagari script
ब्रह्मर्षेर्वचनात्तस्य न पपात दिवो महीम् / अत्रिश्रेष्ठानि गोत्राणि यश्चकार महातपाः
Transliteration
brahmarṣervacanāttasya na papāta divo mahīm / atriśreṣṭhāni gotrāṇi yaścakāra mahātapāḥ
Translation
उस ब्रह्मर्षि के वचन से वह पृथ्वी स्वर्ग से नहीं गिरी। महातपस्वी ने अत्रि-श्रेष्ठ गोत्रों की स्थापना की।
Word by Word
ब्रह्मर्षेःof the brahmarishi
ब्रह्मर्षेः:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootब्रह्मर्षि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; समासः ब्रह्म + ऋषि (कर्मधारय)
वचनात्from the word/command
वचनात्:
अपादान (Ablative source/अपादान)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; अपादानार्थे (ablative)
तस्यof him
तस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सर्वनाम
नnot
न:
सम्बन्ध (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negative particle)
पपातfell
पपात:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्शभूत), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
दिवःof heaven
दिवः:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; 'द्यौः' इत्यस्य षष्ठी
महीम्the earth
महीम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमही (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
अत्रि-श्रेष्ठानिbest among Atri's (line)
अत्रि-श्रेष्ठानि:
विशेषण (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअत्रि (प्रातिपदिक) + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (अत्रेः श्रेष्ठानि)
गोत्राणिlineages/clans
गोत्राणि:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगोत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), बहुवचन
यःwho
यः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सम्बन्धबोधक-यः (relative pronoun)
चकारmade/created
चकार:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
महातपाःthe great ascetic
महातपाः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहातपस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; बहुव्रीहिः (महत्तपः यस्य सः)