Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 140
Viṣṇu-māhātmya-varṇana & Vamśa-prasaṅga
Genealogical Continuation
Devanagari script
ततः प्रभृति राजानो भविष्यः शूद्रयोनयः / एकराट् स महापद्म एकच्चत्रो भविष्यति
Transliteration
tataḥ prabhṛti rājāno bhaviṣyaḥ śūdrayonayaḥ / ekarāṭ sa mahāpadma ekaccatro bhaviṣyati
Translation
तब से आगे के राजा शूद्र-योनि के होंगे; वही महापद्म एकराट और एकच्छत्र (सम्राट) होगा।
Word by Word
ततःthereafter
ततः:
Adhikarana (अधिकरण/Temporal)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय; तद्-प्रातिपदिकात्)
Formअव्यय (indeclinable adverb), अपादानार्थे/कालार्थे ‘thereafter/from then’
प्रभृतिfrom (that point) onward
प्रभृति:
Adhikarana (अधिकरण/Temporal)
TypeIndeclinable
Rootप्रभृति (अव्यय)
Formअव्यय, आरम्भार्थक (from/beginning with)
राजानःkings
राजानः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
भविष्यःfuture
भविष्यः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootभविष्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; भविष्यत्कालसम्बन्धी (future)
शूद्रयोनयःof Śūdra origin
शूद्रयोनयः:
Karta (कर्ता/Subject complement)
TypeNoun
Rootशूद्र + योनि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘शूद्रस्य योनिः’ (Śūdra-origin)
एकराट्sole emperor
एकराट्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootएक + राज्/राट् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः ‘एकः राट्’ (sole ruler)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम (pronoun)
महापद्मMahāpadma
महापद्म:
Karta (कर्ता/Subject apposition)
TypeNoun
Rootमहा + पद्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (proper name)
एकच्चत्रःhaving single sovereignty
एकच्चत्रः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootएक + छत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः ‘एकं छत्रं यस्य’ (having one umbrella/one sovereignty)
भविष्यतिwill be
भविष्यति:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलृट्-लकार (Future), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद