Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 96
Vṛṣṇivaṃśa–Anukīrtana (Enumeration of the Vṛṣṇi Lineage) — Questions on Viṣṇu’s Human Descent
Devanagari script
किं तन्नो मिषतां राष्ट्रं त्यक्त्वा यज्ञः सुरान्गतः / स्थातुं न शक्रुमो ह्यद्य प्रविशाम रसातलम्
Transliteration
kiṃ tanno miṣatāṃ rāṣṭraṃ tyaktvā yajñaḥ surāngataḥ / sthātuṃ na śakrumo hyadya praviśāma rasātalam
Translation
हम देखते ही रह गए और यज्ञ हमारा राज्य छोड़कर देवों के पास चला गया—अब हम आज टिक नहीं सकते; चलो रसातल में प्रवेश करें।
Word by Word
किम्what?
किम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Interrogative)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; प्रश्नार्थक
तत्that
तत्:
Karma (कर्म; object of implied verb)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
नःour
नः:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive) बहुवचन/द्विवचन-प्रयोग (enclitic); ‘of us/our’
मिषताम्while (we) were watching
मिषताम्:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध; genitive absolute sense)
TypeVerb
Root√मिष् (धातु)
Formषष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त (present participle) ‘of (us) looking on’
राष्ट्रम्kingdom
राष्ट्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootराष्ट्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (contextually द्वितीया), एकवचन
त्यक्त्वाhaving left
त्यक्त्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√त्यज् (धातु)
Formक्त्वान्त (Gerund/Absolutive) अव्ययभाव; ‘having abandoned’
यज्ञःYajña
यज्ञः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
सुरान्the gods
सुरान्:
Karma (कर्म; destination)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन
गतःhas gone
गतः:
Kriya (क्रिया; predicate participle)
TypeVerb
Root√गम् (धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्त (PPP)
स्थातुम्to remain/stand
स्थातुम्:
Prayojana (प्रयोजन/Purpose)
TypeVerb
Root√स्था (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (Infinitive)
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात (negation)
शक्रमःwe are able
शक्रमः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√शक् (धातु)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष (1st), बहुवचन; परस्मैपद
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात/particle (indeed)
अद्यtoday/now
अद्य:
Desha-Kala (देश-काल)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (today/now)
प्रविशामwe enter
प्रविशाम:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र+√विश् (धातु)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष (1st), बहुवचन; परस्मैपद
रसातलम्Rasātala (netherworld)
रसातलम्:
Karma (कर्म; destination)
TypeNoun
Rootरस+अतल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; तत्पुरुष (रसस्य अतलम्)