Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 154
Vṛṣṇivaṃśa–Anukīrtana (Enumeration of the Vṛṣṇi Lineage) — Questions on Viṣṇu’s Human Descent
Devanagari script
सुस्वरूपधरागात्तं दुर्वहं व्रतमास्थितम् / पित्रा यथोक्तं वाक्यं सा काव्ये कृतवती तदा
Transliteration
susvarūpadharāgāttaṃ durvahaṃ vratamāsthitam / pitrā yathoktaṃ vākyaṃ sā kāvye kṛtavatī tadā
Translation
सुन्दर रूप धारण कर, उसने उस दुर्वह व्रत को अपनाया; और पिता के कहे हुए वचन को तब उसने काव्यरूप में भी निभाया।
Word by Word
सु-स्वरूप-धराbearing a beautiful form
सु-स्वरूप-धरा:
कर्तृ-विशेषण (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootसु (अव्यय-उपसर्ग) + स्वरूप (प्रातिपदिक) + धरा (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; स्त्रीलिङ्ग प्रथमा एकवचन; ‘she who bears a beautiful form’ qualifying सा
अगात्went
अगात्:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलुङ् (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष एकवचन, परस्मैपद; aorist ‘went’
तम्to him
तम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; pronoun accusative singular
दुर्वहम्hard to bear
दुर्वहम्:
कर्म-विशेषण (Object qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootदुर् + वह (धातु) + अ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; adjective qualifying व्रतम्
व्रतम्vow, observance
व्रतम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootव्रत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन
आस्थितम्undertaken, observed
आस्थितम्:
कर्म-विशेषण (Object qualifier/कर्मविशेषण)
TypeVerb
Rootआ + स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग द्वितीया एकवचन; agreeing with व्रतम्: ‘undertaken’
पित्राby (her) father
पित्रा:
कर्ता (Agent in passive sense/कर्ता)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया एकवचन; instrumental singular
यथा-उक्तम्as stated
यथा-उक्तम्:
कर्म-विशेषण (Object qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootयथा (अव्यय) + उक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; नपुंसकलिङ्ग द्वितीया एकवचन; ‘as said’ qualifying वाक्यम्
वाक्यम्words, instruction
वाक्यम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन
साshe
सा:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; pronoun ‘she’
काव्येin verse, poetically
काव्ये:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकाव्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी एकवचन; locative ‘in poetry/verse’
कृतवतीmade, composed
कृतवती:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + क्तवत् (कृदन्त)
Formक्तवत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (परस्मैपदी-कर्तरि), स्त्रीलिङ्ग प्रथमा एकवचन; ‘having done/made’
तदाthen
तदा:
कालाधिकरण (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय; temporal adverb