Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 90
Sāttvata–Vṛṣṇi–Andhaka Vamśa
Genealogical Enumeration of the Yādava Clans
Devanagari script
अनावृष्ट्या हतं राष्ट्रमभवद्बहुधा यतः / ततः प्रसादयामासुरक्रूरं कुकुरान्धकाः
Transliteration
anāvṛṣṭyā hataṃ rāṣṭramabhavadbahudhā yataḥ / tataḥ prasādayāmāsurakrūraṃ kukurāndhakāḥ
Translation
वर्षा न होने से राज्य अनेक प्रकार से पीड़ित हो गया; तब कुकुर और अन्धक जनों ने अक्रूर को प्रसन्न करने का प्रयत्न किया।
Word by Word
अनावृष्ट्याby drought/lack of rain
अनावृष्ट्या:
करण (Karaṇa/करण)
TypeNoun
Rootअनावृष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन
हतम्ruined/struck
हतम्:
विशेषण (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootहत (प्रातिपदिक; √हन् धातु-कृत)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; ‘राष्ट्रम्’ इत्यस्य विशेषणम्
राष्ट्रम्the kingdom
राष्ट्रम्:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootराष्ट्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
अभवत्became/was
अभवत्:
क्रिया (Verb/आख्यात)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/लङ्), प्रथमपुरुष (3rd/प्रथम), एकवचन; परस्मैपद
बहुधाin many ways/greatly
बहुधा:
क्रियाविशेषण (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootबहुधा (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
यतःbecause/since
यतः:
हेतु (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootयतः (अव्यय; यद्-तसिल्)
Formअव्यय; हेत्वर्थक (since/because)
ततःthereupon
ततः:
सम्बन्ध/अनुक्रम (Adverbial/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (thereupon)
प्रसादयामासुःthey propitiated/appeased
प्रसादयामासुः:
क्रिया (Verb/आख्यात)
TypeVerb
Rootप्र + √सद् (धातु) (causative)
Formलिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष (3rd/प्रथम), बहुवचन; णिच्-प्रत्यय (causative) ‘प्रसादयति’
अक्रूरम्Akrūra
अक्रूरम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootअक्रूर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
कुकुर-अन्धकाःthe Kukuras and Andhakas
कुकुर-अन्धकाः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootकुकुर (प्रातिपदिक) + अन्धक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; द्वन्द्व-समास (इतरेतर-द्वन्द्व): ‘कुकुराश्च अन्धकाश्च’