Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 6
Marut-Soma Boon and Nahusha–Yayati Lineage
Marutakanyā–Vamśa-varṇana
Devanagari script
संन्यस्य गृहधर्माणि वैराग्यं समुपस्थिताः / यतिधर्ममवाप्येह ब्रह्मभूयाय ते गताः
Transliteration
saṃnyasya gṛhadharmāṇi vairāgyaṃ samupasthitāḥ / yatidharmamavāpyeha brahmabhūyāya te gatāḥ
Translation
गृहस्थ-धर्मों का त्याग कर उनमें वैराग्य प्रकट हुआ; यहाँ यति-धर्म को प्राप्त करके वे ब्रह्मभाव को प्राप्त होने हेतु चले गए।
Word by Word
संन्यस्यhaving renounced
संन्यस्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-नि- अस्/न्यस् (धातु) → संन्यस्य (क्त्वान्त)
Formअव्ययभावे कृदन्तः (क्त्वा/ल्यप्); gerund ‘having renounced’
गृहधर्माणिhousehold duties
गृहधर्माणि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootगृह + धर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया बहुवचनम्; accusative plural; तत्पुरुषः ‘गृहस्य धर्माः’
वैराग्यम्dispassion
वैराग्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवैराग्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; accusative singular (object of ‘attained/approached’)
समुपस्थिताःhaving come/arrived (to it)
समुपस्थिताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम्-उप-स्था (धातु) → उपस्थित (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (क्त); पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; ‘having approached/arrived’ (state of being present)
यतिधर्मम्the ascetic’s discipline
यतिधर्मम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयति + धर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; accusative singular; तत्पुरुषः ‘यतेः धर्मः’
अवाप्यhaving attained
अवाप्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootअव-आप् (धातु) → अवाप्य (क्त्वान्त)
Formअव्ययभावे कृदन्तः (क्त्वा/ल्यप्); gerund ‘having attained’
इहhere
इह:
Deshadhikarana (देशाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्ययम्; adverb ‘here/in this world’
ब्रह्मभूयायfor Brahmanhood (state of Brahman)
ब्रह्मभूयाय:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootब्रह्मभूय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे चतुर्थी एकवचनम्; dative singular; तत्पुरुषः ‘ब्रह्मणः भूयः/भावः’ = state of Brahman
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; nominative plural ‘they’
गताःwent/attained
गताः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) → गत (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (क्त); पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; used as finite sense ‘went/attained’