Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 18
अमावसुवंशानुकीर्तनम् (Amāvasu-vaṃśānukīrtanam) — Recitation of the Amāvasu Lineage; Dhanvantari’s Origin
Devanagari script
अथ वा त्वं पुनश्चैव ह्यायुर्वेदं विधास्यसि / अवश्यभावीह्यर्थो ऽयं प्राग्दृष्टस्त्वब्जयोनिना
Transliteration
atha vā tvaṃ punaścaiva hyāyurvedaṃ vidhāsyasi / avaśyabhāvīhyartho 'yaṃ prāgdṛṣṭastvabjayoninā
Translation
अथवा तुम फिर से आयुर्वेद की रचना करोगे। यह कार्य अवश्यंभावी है; इसे पहले ही कमल-योनि ब्रह्मा ने देखा था।
Word by Word
अथthen/now
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध/प्रसङ्ग)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; आरम्भ/अनन्तरार्थक (particle: then/now)
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्पार्थक (disjunctive particle: or)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/स्त्रीलिङ्ग (pronoun); प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
पुनःagain
पुनः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरुक्ति/पुनरावृत्त्यर्थक (adverb: again)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction: and)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक (particle: indeed/only)
हिindeed/for
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; हेत्वर्थक/निश्चयार्थक (particle: for/indeed)
आयुर्वेदम्Ayurveda
आयुर्वेदम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआयुस् + वेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (आयुषः वेदः = knowledge of life)
विधास्यसिyou will compose/establish
विधास्यसि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + धा (धातु)
Formलृट् (Simple Future), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपदम
अवश्यभावीinevitable
अवश्यभावी:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअवश्य + भाविन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (qualifying arthaḥ)
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थक (particle: indeed)
अर्थःmatter/purpose
अर्थः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
अयम्this
अयम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (demonstrative: this)
प्राक्previously
प्राक्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्राक् (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (adverb: previously)
दृष्टःseen/foreseen
दृष्टः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदृश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (arthaḥ)
तुbut
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेषार्थक (particle: but/indeed)
अब्जयोनिनाby the lotus-born (Brahmā)
अब्जयोनिना:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअब्ज + योनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (अब्जस्य योनिः = lotus-born, i.e., Brahmā)