Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 59
Gāndharva-lakṣaṇa
Traits/Classification of the Gandharvas) and Royal-Genealogical Continuities (Vamśa-prasaṅga
Devanagari script
योगी योगेन वह्निं च शमयामास वारिणा / निरस्यन्तं महाकायं बलेनोदकराक्षसम्
Transliteration
yogī yogena vahniṃ ca śamayāmāsa vāriṇā / nirasyantaṃ mahākāyaṃ balenodakarākṣasam
Translation
योगी ने योगबल से जल द्वारा अग्नि को शांत कर दिया; और बलपूर्वक उस महाकाय जल-राक्षस को दूर हटा दिया।
Word by Word
योगीthe yogi
योगी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयोगिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
योगेनby yoga (power)
योगेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootयोग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
वह्निम्fire
वह्निम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवह्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
शमयामासextinguished/quelled
शमयामास:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootशम् (धातु)
Formलिट् (Perfect) causative (णिच्) sense, परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; ‘caused to be pacified/extinguished’
वारिणाwith water
वारिणा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootवारि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
निरस्यन्तम्repelling/expelling
निरस्यन्तम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिर् + अस् (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ‘driving out/repelling’
महा-कायम्huge-bodied
महा-कायम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक) + काय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; कर्मधारयः ‘महान् कायः यस्य’
बलेनby strength
बलेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
उदक-राक्षसम्the water-demon
उदक-राक्षसम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootउदक (प्रातिपदिक) + राक्षस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; तत्पुरुषः ‘उदके (वा उदकसम्बन्धि) राक्षसः’