Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 29
Gāndharva-lakṣaṇa
Traits/Classification of the Gandharvas) and Royal-Genealogical Continuities (Vamśa-prasaṅga
Devanagari script
बृहदश्वसुतश्चापि कुवलाश्व इति श्रुतः / यस्तु धुन्धुवधाद्राजा धुन्धुमारत्वमागतः
Transliteration
bṛhadaśvasutaścāpi kuvalāśva iti śrutaḥ / yastu dhundhuvadhādrājā dhundhumāratvamāgataḥ
Translation
बृहदश्व का पुत्र कुवलाश्व नाम से प्रसिद्ध था; धुन्धु के वध के कारण वही राजा ‘धुन्धुमार’ कहलाया।
Word by Word
बृहदश्वसुतःson of Bṛhadaśva
बृहदश्वसुतः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootबृहदश्व (प्रातिपदिक) + सुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘बृहदश्वस्य सुतः’
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; conjunction
अपिalso
अपि:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धसूचक)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अपि-कार (also/even)
कुवलाश्वःKuvalāśva
कुवलाश्वः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकुवलाश्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (नाम)
इतिthus/as
इति:
Vākyopapada (वाक्योपपद)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण/निरूपण (quotative particle)
श्रुतःwas known (as)
श्रुतः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु) → श्रुत (कृदन्त/PPP)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘is heard/known as’
यःwho
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धक सर्वनाम
तुindeed
तु:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धसूचक)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; particle
धुन्धुवधात्from the slaying of Dhundhu
धुन्धुवधात्:
Hetu/Apādāna (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootधुन्धु (प्रातिपदिक) + वध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘धुन्धोः वधः’ → ‘धुन्धुवधः’; तस्मात् (ablative): ‘from (the act of) slaying Dhundhu’
राजाthe king
राजा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
धुन्धुमारत्वम्the state/name ‘Dhundhumāra’
धुन्धुमारत्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootधुन्धुमार (प्रातिपदिक) + त्व (प्रत्यय)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; भाववाचक ‘-त्व’ (state/condition)
आगतःattained
आगतः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + गम् (धातु) → आगत (कृदन्त/PPP)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त/PPP) परन्तु कर्तरि-प्रयोगे गतार्थः, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘attained/came to’