Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 24
Gāndharva-lakṣaṇa
Traits/Classification of the Gandharvas) and Royal-Genealogical Continuities (Vamśa-prasaṅga
Devanagari script
मांसभक्षयितामुत्र यस्य मांसमिहाद्म्यहम् / एतन्मांसस्य मांसत्वं प्रवदन्ति मनीषिणः
Transliteration
māṃsabhakṣayitāmutra yasya māṃsamihādmyaham / etanmāṃsasya māṃsatvaṃ pravadanti manīṣiṇaḥ
Translation
‘परलोक में जिसका मांस मैं खाऊँगा, उसका मांस यहाँ मैं खाता हूँ’—यही मांस का मांसत्व है, ऐसा मनीषी कहते हैं।
Word by Word
मांस-भक्षयिताmeat-eater
मांस-भक्षयिता:
कर्ता (Kartā/कर्ता)
TypeNoun
Rootमांस + भक्ष् (धातु) → भक्षयितृ (कृदन्त)
Formतृ-प्रत्ययान्त कर्तृवाचक (agent noun), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः ‘मांसस्य भक्षयिता’
अमुत्रthere (in the other world)
अमुत्र:
देशाधिकरण (Deśa-adhikaraṇa/देशाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअमुत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb: ‘there/thereafter’)
यस्यof whom/whose
यस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; genitive singular
मांसम्meat
मांसम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootमांस (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
इहhere
इह:
देशाधिकरण (Deśa-adhikaraṇa/देशाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (here)
अद्मिI eat
अद्मि:
क्रिया (Kriyā/क्रिया)
TypeVerb
Rootअद् (धातु)
Formलट् (present), परस्मैपद, उत्तमपुरुष (1st), एकवचन
अहम्I
अहम्:
कर्ता (Kartā/कर्ता)
TypeNoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुषवाचक-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन
एतत्this
एतत्:
विशेषण (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; here as qualifier in genitive phrase with मांसस्य (sense: ‘this’)
मांसस्यof meat
मांसस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमांस (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; genitive singular
मांसत्वम्the state of being ‘meat’ (meat-ness)
मांसत्वम्:
कर्म/विषय (Topic/विषय)
TypeNoun
Rootमांसत्व (प्रातिपदिक; -त्व abstract)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; nominative singular
प्रवदन्तिdeclare/say
प्रवदन्ति:
क्रिया (Kriyā/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-वद् (धातु)
Formलट् (present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
मनीषिणःthe wise
मनीषिणः:
कर्ता (Kartā/कर्ता)
TypeNoun
Rootमनीषिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; nominative plural