Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 136
Gāndharva-lakṣaṇa
Traits/Classification of the Gandharvas) and Royal-Genealogical Continuities (Vamśa-prasaṅga
Devanagari script
वसिष्ठो वीक्ष्य तान्युक्तान्विनयोन महामुनिः / सगरं वारयामास तेषां दत्त्वाभयं तथा
Transliteration
vasiṣṭho vīkṣya tānyuktānvinayona mahāmuniḥ / sagaraṃ vārayāmāsa teṣāṃ dattvābhayaṃ tathā
Translation
महामुनि वसिष्ठ ने उनके विनयपूर्ण वचनों को देखकर, उन्हें अभय देकर सगर को रोक दिया।
Word by Word
वसिष्ठःVasiṣṭha
वसिष्ठः:
कर्ता (Karta/Agent)
TypeNoun
Rootवसिष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
वीक्ष्यhaving seen
वीक्ष्य:
क्रियाविशेषण (Adverbial to main verb)
TypeVerb
Rootवीक्ष् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (Gerund/Absolutive), पूर्वकालिक क्रिया
तान्those (people)
तान्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन
युक्तान्endowed/possessed (with)
युक्तान्:
विशेषण (Qualifier of तान्)
TypeAdjective
Rootयुक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; युज् धातु)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (PPP)
विनयेनwith humility
विनयेन:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootविनय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
महामुनिःthe great sage
महामुनिः:
कर्ता (Karta/Agent)
TypeNoun
Rootमहामुनि (प्रातिपदिक: महा + मुनि)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
सगरम्Sagara
सगरम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootसगर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
वारयामासrestrained/forbade
वारयामास:
क्रिया (Main action)
TypeVerb
Rootवारय् (धातु; √वृ/वार् causative)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
तेषाम्of them
तेषाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
दत्त्वाhaving given
दत्त्वा:
क्रियाविशेषण (Adverbial to main verb)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (Gerund/Absolutive)
अभयम्fearlessness; assurance of safety
अभयम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootअभय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
तथाthus/so
तथा:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)