Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 2
Vaivasvata-Manuputra Vamsha and the Marutta–Samvarta Episode
Genealogical Catalogue
Devanagari script
शापाच्छूद्रत्वमापन्नश्च्यवनस्य महात्मनः / करूषस्य तु कारूषाः क्षत्त्रिया युद्धदुर्मदाः
Transliteration
śāpācchūdratvamāpannaścyavanasya mahātmanaḥ / karūṣasya tu kārūṣāḥ kṣattriyā yuddhadurmadāḥ
Translation
महात्मा च्यवन के शाप से वह शूद्रत्व को प्राप्त हुआ। और करूष के वंशज ‘कारूष’ क्षत्रिय युद्ध में उन्मत्त (अत्यन्त दर्पी) थे।
Word by Word
शापात्from a curse
शापात्:
Hetu/Apādāna (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootशाप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, पञ्चमी-विभक्तिः (ablative/5th), एकवचनम्
शूद्रत्वम्the state of being a Śūdra
शूद्रत्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशूद्रत्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
आपन्नःfell into/attained
आपन्नः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-पद् (धातु) → आपन्न (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle), पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
च्यवनस्यof Cyavana
च्यवनस्य:
Sambandha/Ṣaṣṭhī (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootच्यवन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्
महात्मनःof the great-souled (sage)
महात्मनः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (qualifying च्यवनस्य)
करूषस्यof Karūṣa
करूषस्य:
Sambandha/Ṣaṣṭhī (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकरूष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्
तुand/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्ययम् (particle)
कारूषाःthe Kāruṣas (people of Karūṣa)
कारूषाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकारूष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम् (gentilic)
क्षत्त्रियाKṣatriyas
क्षत्त्रिया:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootक्षत्त्रिय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम् (variant spelling of क्षत्रिय)
युद्ध-दुर्मदाःarrogant in battle
युद्ध-दुर्मदाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक) + दुर्मद (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषः (युद्धे दुर्मदाः/युद्धेन दुर्मदाः); पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम् (qualifying क्षत्त्रिया)