Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 10
Vaivasvata-vamsha-pravṛttiḥ
Origin and Issue of Vaivasvata Manu; Ilā–Sudyumna Episode
Devanagari script
गत्वान्तिकं वरारोहा प्राञ्जलिर्वाक्यमब्रवीत् / अंशे ऽस्मिन्युवयोर्जाता देवौ किं करवाणि वाम्
Transliteration
gatvāntikaṃ varārohā prāñjalirvākyamabravīt / aṃśe 'sminyuvayorjātā devau kiṃ karavāṇi vām
Translation
उनके निकट जाकर, श्रेष्ठ रूपवती ने हाथ जोड़कर कहा—“हे देवो, मैं आप दोनों के अंश से उत्पन्न हूँ; आपके लिए क्या करूँ?”
Word by Word
गत्वाhaving gone
गत्वा:
पूर्वकाल (Prior action)
TypeVerb
Root√गम् (गम् धातु)
Formक्त्वान्त (Absolutive/Gerund) ‘गत्वा’; पूर्वक्रिया (having gone)
अन्तिकम्near (to them)
अन्तिकम्:
कर्म (Karma/Goal)
TypeNoun
Rootअन्तिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; गत्यर्थे कर्म (goal)
वर-आरोहाthe fair-limbed/beautiful lady
वर-आरोहा:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक) + आरोह (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारयः (वरः आरोहः/आरोहणं यस्याः—‘of excellent ascent/beautifully formed’)
प्राञ्जलिःwith folded hands
प्राञ्जलिः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeAdjective
Rootप्राञ्जलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण; ‘joined hands’ (अञ्जलिं कृत्वा)
वाक्यम्speech/words
वाक्यम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Root√ब्रू (ब्रू धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
अंशेin the portion
अंशे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootअंश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; सर्वनाम; विशेषण
युवयोःof you two
युवयोः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th), द्विवचन; सर्वनाम
जाताborn
जाता:
क्रिया (Predicative participle)
TypeVerb
Rootजात (कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्त/PPP √जन्; कर्तरि-भावे
देवौO two gods
देवौ:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन/प्रथमा (Vocative/Nominative), द्विवचन; संबोधनार्थे
किम्what
किम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; प्रश्नवाचक सर्वनाम
करवाणिshould I do
करवाणि:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Root√कृ (कृ धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्; ‘what should I do’
वाम्for you two
वाम्:
सम्प्रदान (Sampradāna/Recipient)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी/षष्ठी (4th/6th), द्विवचन; सर्वनाम; ‘for you two/of you two’ (contextually dative)