Shloka 35
गङ्गानयनम् (Gaṅgānayana) — “The Bringing/Leading of the Gaṅgā”
Devanagari script
ततो रामः समुत्थाय दक्षिणाभिमुखः स्थितः / मेघगंभिरया वाचा वरुणं वाक्यमब्रवीत्
Transliteration
tato rāmaḥ samutthāya dakṣiṇābhimukhaḥ sthitaḥ / meghagaṃbhirayā vācā varuṇaṃ vākyamabravīt
Translation
तब राम उठकर दक्षिणाभिमुख खड़े हुए और मेघ-गंभीर वाणी से वरुण से यह वचन बोले।
Word by Word
ततःthen
ततः:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; तदर्थ-क्रियाविशेषण (then/thereafter)
रामःRama
रामः:
Kartā (कर्ता)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; nominative singular
समुत्थायhaving risen
समुत्थाय:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-उत्-स्था (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund); absolutive: having risen
दक्षिणाभिमुखःfacing south
दक्षिणाभिमुखः:
Kartṛ-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootदक्षिण + अभिमुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; nominative singular; कर्मधारय: दक्षिणः अभिमुखः
स्थितःstood
स्थितः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘stood/was standing’
मेघगम्भिरयाwith a cloud-deep
मेघगम्भिरया:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootमेघ + गम्भीर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; instrumental singular; कर्मधारय: मेघवत् गम्भीरा
वाचाvoice/speech
वाचा:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; instrumental singular
वरुणम्Varuṇa
वरुणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; accusative singular
वाक्यम्words/speech
वाक्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; accusative singular
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ्-लकार (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; parasmaipada