Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 40
सगरचरिते सागराविनाशः
The Quelling of the Ocean-Destruction Episode in the Sagara Narrative
Devanagari script
ततः प्रणाम्य चोगीन्द्रमंशुमानिदमब्रवीत् / वरं ददासि चेन्मह्यं वरये त्वां महामुने
Transliteration
tataḥ praṇāmya cogīndramaṃśumānidamabravīt / varaṃ dadāsi cenmahyaṃ varaye tvāṃ mahāmune
Translation
तब अंशुमान ने योगीन्द्र को प्रणाम करके कहा—हे महामुने, यदि आप मुझे वर देना चाहें तो मैं आपसे वर माँगता हूँ।
Word by Word
ततःthen
ततः:
कालाधिकरण (Temporal adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; काल/अनुक्रम (then/thereupon)
प्रणाम्यhaving bowed
प्रणाम्य:
क्रियाविशेषण (Adverbial to main verb)
TypeVerb
Rootप्र-नम् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund); पूर्वकालिक (having bowed)
चand
च:
सम्बन्ध (conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
योगीन्द्रम्the lord of yogins
योगीन्द्रम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootयोगीन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine); द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular); समास: योगिनाम् इन्द्रः (षष्ठी-तत्पुरुष)
अंशुमान्Aṃśumān
अंशुमान्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअंशुमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine); प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
इदम्this
इदम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootइदम् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun); द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular); नपुंसकलिङ्ग
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
क्रिया (Predicate)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past); प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular); परस्मैपद
वरम्a boon
वरम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine); द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)
ददासिyou give
ददासि:
क्रिया (Predicate)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formलट् (Present); मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन (Singular); परस्मैपद
चेत्if
चेत्:
सम्बन्ध (condition marker)
TypeIndeclinable
Rootचेत् (अव्यय)
Formशर्तार्थक अव्यय (conditional particle: if)
मह्यम्to me
मह्यम्:
सम्प्रदान (Sampradana/Recipient)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun); चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन (Singular)
वरयेI choose/request
वरये:
क्रिया (Predicate)
TypeVerb
Rootवृ (धातु)
Formलट् (Present); उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन (Singular); आत्मनेपद
त्वाम्you
त्वाम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun); द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)
महामुनेO great sage
महामुने:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootमहामुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine); सम्बोधन (Vocative), एकवचन (Singular); समास: महान् मुनिः (कर्मधारय)